معلم‌های جهادی و کلاس‌های اضطراری

میکائیل دیانی: امدادرسانی در حمیدیه و سوسنگرد همچنان ادامه دارد. کرخه دقیقا از میان حمیدیه می‌گذرد و سیل‌بند 4 کیلومتری 2 طرف رود کرخه در میان حمیدیه که به همت مردم آن شهر در چند شبانه‌روز ‌زده شده ، هنوز مستحکم مانده است. سوسنگرد نیز همچنان از سیل در امان مانده و مردم در حال تقویت سیل‌بند در شمال منطقه هوفل سوسنگرد هستند. 4 روز است آب پایین نیامده و هر چه سطح آب بالاتر می‌آید، مردم ارتفاع سیل‌بند را افزایش می‌دهند.
بالای سیل‌بند هوفل امدادگران با قایق در حال امدادرسانی هستند. قایق روی زمین‌های زراعی آب گرفته به سمت تپه‌ها و روستاهایی که هنوز مردم بر پشت‌بام‌ خانه‌ها نشسته‌اند حرکت می‌کند و غذا و خدمات پزشکی می‌رساند. یکی از خطراتی که بیشتر مردم داخل روستاها را تهدید می‌کند، سست شدن پی ساختمان‌هایی است که بیش از 10 روز است در آب قرار دارد. بخشی از ساکنان ـ بویژه مردان ـ برای نگهبانی روی پشت‌بام‌ها مستقرند و خارج نمی‌شوند اما هر لحظه امکان فروریختن ساختمان‌ها وجود دارد. از نکته‌های مهم سیل، مختل شدن نظام آموزشی خوزستان است. مدیرکل آموزش‌و‌پرورش خوزستان با اشاره به درگیرشدن ۴۶۱ مدرسه با سیلاب و تخریب ۱۰۹ مدرسه در سطح استان بر اثر این حادثه، می‌گوید: «بالغ بر ۵۴ هزار و ۱۶۳ دانش‌آموز مشغول تحصیل در این تعداد مدرسه بودند». در چند پادگان از جمله «جوادالائمه» و «ثامن‌الائمه» بچه‌های جهادی، کلاس‌های درس برای جبران عقب‌ماندگی تحصیلی دانش‌آموزان دایر کرده‌اند؛ کلاس‌هایی که البته با کمبود امکانات آموزشی مواجه است. در منطقه شوش آب در حال فروکش کردن است و احتمالا از یک هفته دیگر باید فرآیند تخلیه گل‌ولای و بازسازی شروع شود؛ با این حال اما وضعیت روستاهای شوش همچنان نامناسب است؛ 7روستا زیر آب است و 25 روستا همچنان در محاصره آب قرار دارد. به علت تقویت و استحکام‌بخشی سیل‌بندهای شهر شوش،  محور فتح‌المبین - شوش بسته شد و بچه‌های جهادی دانشگاه اصفهان در حال سیل‌بندزنی در کنار مردم شوش هستند.
4 روز پیش آب زهکش دهخدا وارد منطقه عین‌دو شد اما دیروز ورود این آب به طور کامل قطع شد و استاندار اعلام کرده است «مقداری آب باقی مانده است که باید در یکی ـ دو روز آینده مشکلات مناطق عین‌ دو، گلدشت و گلبهار اهواز رفع و سریعا آب از منازل و خیابان‌های این مناطق خارج شود».
آنچه این روزها آزاردهنده شده است، دوگانه «نفت/ جان مردم» است که از سوی برخی در فضای مجازی منتشر شده و باعث دلسردی مردم در دل حادثه شده است. مشاهدات میدانی ما اگرچه بحث ممانعت وزارت نفت از ورود آب به هورالعظیم را غلط می‌داند اما طرف دوم این دوگانه نیز غلط است. من تقریبا تمام مناطق سیل‌زده خوزستان را رفته‌ام، بعضی را چند بار! آنچه آنجا دارد اتفاق می‌افتد ترتیبی اینچنینی دارد: جایی هنوز آب نرسیده، خشک خشک است، جاده‌هایش قابلیت حمل‌و‌نقل دارد اما منطقه در خطر سیل است! دولت اعلام می‌کند این منطقه برای حفظ جان مردم باید تخلیه شود! سپاه کامیون می‌آورد که مردم و حیوانات و وسایل خانه و زندگی‌شان را بار بزند! کمپ‌ها هم آماده پذیرایی از مردم است و هم بخش‌هایی در آنها تعبیه شده که از اثاثیه زندگی‌شان امانتداری شود! اما مردم تخلیه نمی‌کنند تا آب به آن منطقه برسد! باز دوباره همه این مراحل و تاکیدات وجود دارد اما تخلیه نمی‌کنند!


آب خانه‌ها را در بر می‌گیرد، وسایل را از بین می‌برد و دیگر امکان خارج کردن وسایل با کامیون و... نیست، برخی تخلیه می‌کنند و برخی باز هم تخلیه نمی‌کنند!
دست آخر این می‌شود که وسایل زندگی از بین رفته، بعضی از زنان و کودکان را با قایق خارج می‌کنند و عمده خانواده‌ها و تقریبا همه مرد‌ها در پشت‌بام‌ها ساکن می‌مانند!
در این فرآیند همه تلاش‌ها در درجه اول برای نجات جان مردم است و در درجه دوم نجات اسباب و اثاثیه منزل و احشام و دام‌ها و همه امکانات هم برای این کار به خدمت گرفته شده است. حالا در این بین می‌توان گفت ندادن خسارت سیل سال 95 از دلایل عدم تخلیه است، شاید هم وابستگی به خانه و زندگی ولی اصلا بحث بی‌ارزشی جان مردم نیست!
اما درباره وضعیت هورالعظیم هم باید بگوییم اتفاقات تازه‌ای رخ داده است. همچنان که در گزارش‌های قبلی نوشته بودم، به دلیل لایروبی نشدن ورودی رودخانه کرخه - منطقه نهرهای نیسان - به هورالعظیم، چند انفجار در دژ باکری انجام شد تا ورودی‌های بیشتری از سیلاب به هور بریزد. در روزهای گذشته در کنار دریچه‌های بین حوضچه‌های پنجگانه هور مسیرهای دیگری نیز ایجاد شد تا انتقال آب بین این حوضچه‌ها با سرعت بیشتری ادامه یابد. ابتدا در جاده امام رضا (مرز بین حوضچه‌های یک و 2)، سپس روی شط علی (مرز بین حوضچه‌های 2 و 3) و امروز شکافی 15 متری بین جاده شهید همت (مرز بین حوضچه‌های 3 و 4) ‌زده شد تا مسیرهای بیشتری برای انتقال آب بین حوضچه‌ها علاوه بر دریچه‌های بین آنها وجود داشته باشد. علاوه بر اینها این اتفاق امروز یا فردا  روی جاده سیدالشهدا (مرز حوضچه‌های 4 و 5) هم خواهد افتاد.
نکته دیگر درباره هورالعظیم شکستن دایک مرزی عراق در قسمت جنوبی هورالعظیم بود که آب را با شتاب به سمت زمین‌های پایین دستی هورالعظیم در منطقه مثلثی‌شکل مرز ایران و عراق (منطقه نفتی یادآوران) هدایت می‌کند.
روز شنبه رئیس دانشکده مهندسی علوم آب، گزارش بازدید اعضای هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز از تالاب هورالعظیم و عدم ممانعت شرکت نفت برای ورود آب به تالاب را اعلام کرد. بحث اساتید دانشگاه در این گزارش آن بود که «شرکت نفت به سرعت اقدامات حفاظتی موقت برای تاسیسات خود را شروع کند و بعد از فروکش کردن بحران نیز نسبت به افزایش ارتفاع مقر تاسیسات و جاده‌های خود اقدام دائمی انجام دهد.» همین مساله باعث شد تماسی دوباره با مهندس نظری‌نژاد در منطقه نفتی آزادگان جنوبی داشته باشم و وضعیت تاسیسات نفتی پس از آبگیری کامل هورالعظیم را جویا شوم.
وی در این باره می‌گوید: منطقه نفتی آزادگان شمالی در میانه نیزارها و زمانی که آب در هورالعظیم در حوضچه‌های یک و 2 وجود داشته تاسیس شده و ارتفاع تاسیسات به گونه‌ای است که آب به آنها آسیبی نرساند. در منطقه نفتی آزادگان جنوبی (پس از جاده شط علی به پایین) اما ساختمان‌ها بر اساس حد آب در آخرین سیل بزرگ – سال  1347- ساخته شده است که جاده‌ها بیش از 3 متر بالاتر از کف هور ساخته شده، چاه‌ها بیش از 4 متر و اتاق فرمان چاه‌ها بیش از 6 متر بالاتر از کف هور است و از این بابت نگرانی چندانی وجود ندارد. اگرچه جاده‌ها زیر آب می‌رود که تاکنون هم رفته است اما اتاق فرمان زیر آب نمی‌رود و همچنین تاسیسات نفتی هم می‌تواند تا 30 سال زیر آب کار خود را انجام دهد. وی ادامه داد: البته ما برای محکم‌کاری دور تا دور چاه‌های نفتی را سیل‌بند زده‌ایم اما بعد از آرام‌تر شدن سیلاب و ثابت شدن شرایط باید برنامه‌های ایمن‌سازی بیشتری هم به‌صورت دائمی اندیشیده و اجرایی شود.
وی افزود: با توجه به اینکه نفت سرمایه ملی است و نباید تولید نفت متوقف شود - که خواسته دشمن است - ما این تمهیدات را دیده‌ایم که بعد از آبگرفتگی جاده‌های‌مان قایق برای حمل‌و‌نقل وجود داشته باشد و انبارهای آذوقه را نیز برای استقرار بلندمدت نیروها فراهم کرده‌ایم.