روزنامه همدلی
1398/04/06
رئیس سازمان خصوصیسازی در نشست شماره 187 خصوصیسازی و اقتصاد ایران مطرح کرد زحمات زیادی برای تخریب اقتصاد کشورمان کشیدهایم
80درصد واگذاریها خصولتی بوده استتنها راه شکوفایی اقتصاد ایران، اجرای کامل اصل 44 است
جنجالها به دلیل واگذاریها به بخش خصوصی واقعی است
همدلی|گروه اقتصادی- فاطمه آقایی فرد: مشکلات اقتصادی، چالشهای پیش روی خصوصیسازی، دلایل زیان انباشته شرکتها، برآیند خصوصیسازی در اقتصاد، اهداف خصوصیسازی، اداره بنگاهها بر اساس اصول بنگاهداری، اصلاح معایب بخشهای خصوصی و عدم اعمال نفوذ دولتیها در اداره شرکتها، بحث درباره اتفاقات خوب و بدی که در هر یک از شرکتها بعد از خصوصیسازی رقم خورده و پاسخ به مهمترین دغدغههای دانشجویان و محققانی که در زمینه خصوصیسازی مطالعه میکنند، از مهمترین مباحثی بود که در 187 امین نشست گفت و شنود درباره خصوصیسازی و اقتصاد ایران، مطرح شد. روز سهشنبه همین هفته بود که رئیس سازمان خصوصیسازی در کنار دانشجویان و خبرنگاران نشست تا درباره اتفاقاتی که سالها در حوزه خصوصیسازی در اقتصاد ایران رقم خورده، صحبت کند. در ابتدای جلسه سوالاتی درباره مشکلات هپکو و نیشکر هفت تپه مطرح شد و در ادامه سوالاتی کلیتر درباره خصوصیسازی توسط دانشجویان طرح شد. درد و دلهای زیادی پیرامون خصوصیسازی وجود داشت و جلسه با هیاهوی دانشجویان پیرامون این بحثها پیش رفت.
یکی از سوالاتی که دغدغه بسیاری از افراد حاضر بود، توجه به این نکته بود که خصوصیسازی در چه مرحلهای است و اصلا تا چه زمانی قرار است ادامه داشته باشد؟ در این میان، یکی دیگر از دانشجویان از میر علی اشرف پوری حسینی، این سوال را پرسید که با چه راهکارهایی میتوان از خصولتی شدن، شرکتهایی که خصوصیسازی شدهاند، جلوگیری کرد؟ سوالات یکی پس از دیگری توسط دانشجویان و خبرنگاران مطرح میشد؛ بحث سر اینکه چرا خصوصیسازی به معنای واقعی در ایران انجام نشده است، از پرتکرارترین سوالاتی بود که از رئیس سازمان خصوصیسازی پرسیده میشد؟ همه دغدغهها بر سر این بود که آیا استراتژیهای لازم برای خصوصیسازی در دست نبوده که این بحث در ایران آنچنان که باید موفق نباشد؟
رئیس سازمان خصوصیسازی اما در پاسخ به تمامی این دغدغهها، جملات کوتاه و خلاصهای داشت. پوریحسینی، در پاسخ به گلایههایی که در زمینه اعمال نفوذ دولت در فعالیتهای شرکتها بعد از واگذاری به بخش خصوصی وجود دارد، گفت: «، هفت سالی میشود که رئیس این سازمان هستم و مشکلات را به خوبی درک میکنم، بخش زیادی از این مطالب درد و دل خود من نیز است، خصوصیسازی، فرآیندی در میان 10ها فرآیند دیگر اقتصادی است و آنچه که میتواند در خروجی این بخش موثر باشد، وابسته به فعالیت دیگر بخشهای اقتصادی هم است.» رئیس سازمان خصوصیسازی در ادامه گفت: «این یعنی خصوصیسازی به خودی خود بد نیست، بلکه مجموعهای از برآیندها هستند که این بخش را خوب یا بد میکنند.» پوری حسینی در پاسخ به این سوال درباره اینکه سرنوشت خصوصیسازی در دولتهای آینده به کجا ختم میشود و آیا تضمینی وجود دارد که خصوصیسازی، در آینده به خوبی پیش برود یا خیر؟، این چنین، توضیح داد: «خصوصیسازی در دولتهای یازدهم و بخصوص دوازدهم، به خوبی پیش رفته است، اما نمیتوان تضمین کرد که این بخش در دولتهای آینده با روند خوبی پیش خواهد رفت یا خیر.»
جایگاه بخش خصوصی در ایران
جلسه با پاسخ به این سوالات گرم شده بود. در ادامه یکی از دانشجویان پرسید، آیا دولت با فعالیت بخش خصوصی موافق است و قبول میکند که این بخش بدون دخالت دولت اداره شود؟، رئیس سازمان بخش خصوصی، گفت: «یکی از مشکلات بزرگ در اقتصاد ما این است که زحمت زیادی برای خراب کردن اقتصادمان کشیدهایم. باید پرسید که کدام بنگاهها تاکنون بر اساس اصول خود عمل کردهاند. اقتصاد ما بر اساس دخالت پلیس و وعدههای مسئولان در بسیاری از موارد اداره میشود، ایران خودرو، سایپا یا هپکو، با چنین وعدههایی بوده که به این جا رسیدهاند و با چنین وعدههایی بوده که تعداد نیروهای استخدامی در این شرکتها افزایش یافته و این موضوع برآیند کار اینها را کاهش داده است.» پوری حسینی در ادامه گفت: «این در حالی است که در کشورهای خارجی، بنگاهها بر اساس اصول بنگاهداری اداره میشوند و دولت در این زمینهها اعمال نفوذی ندارد.»
لزوم اصلاح ساختار بنگاههای اقتصادی
رئیس سازمان خصوصیسازی در ادامه افزود: «برای واگذاری بنگاهها به بخش خصوصی، باید ساختار بنگاهها را اصلاح کرد. باید محاسبه کرد که با چه تعداد از افراد یک بنگاه قرار است، اداره شود؟ مثلا اگر در تخمینها به 500 نفر نیروی کار لازم برای فعالیت یک ینگاه رسیدهایم، اما بعد از خصوصیسازی مشاهده شده که به جای این 500 نفر، دو هزار و 500 نفر استخدام هستند، این دو هزار نفر را کنار بگذاریم و طبق اصول بنگاهداری عمل کنیم.» پوری حسینی در اینجا گفت: «اما مگر میتوان این دو هزار نفر نیروی اضافی را کنار گذاشت، چرا که این افراد بر اساس وعدهها و سفارشات روی کار آمدهاند و نمیتوان آنها را حذف کرد؛ دقیقا واگذاری شرکتهای خصوصی نیز به همین شکل بوده است.» رئیس سازمان خصوصیسازی بر این باور است که شرکتهای خودروسازی در واقع محلی برای کسب نان افراد هستند و در ادامه مثالی را نیز ذکر کرد. به گفته پوریحسینی: «شرکت برق لامع یکی از مثالهایی است که در این زمینه وجود دارد؛ این شرکت که قبل از مصادره با 180 نفر کار میکرد، محصولات بسیار با کیفیتی را وارد بازار میکرد، اما بعد از مصادره آن، کیفیت محصولات همانند روزهای قبل نبود، بنابران تصمیم بر این شد تا مالکیت این شرکت را به صاحب قبلی آن بازگردانند، اما وقتی صاحب قبلی دید که بعد از مصادره تعداد نیروهای کار این شرکت به 800 نفر رسیده است، وی از پذیریش مجدد این شرکت اجتناب کرد و نخواست که مالکیت آن را دوباره به نام خود برگرداند.»
اما این تمام ماجرا نبود، رئیس سازمان خصوصیسازی بر این باور بود که این بخش در سالهای بعد از انقلاب پیشرفت خوبی را داشته است. پوریحسینی، گفت: «در حالی اینروزها بیش از 50 درصد از نیروگاههای تولید برق ما خصوصیسازی شده است که در گذشته حتی یک نیروگاه نیز با این شرایط در کشور وجود نداشت.» هر چند رئیس سازمان خصوصیسازی بر این باور بود که اتفاقات خوبی نیز در این بخش افتاده و پیشرفتهای خوبی در خروجی شرکتها ایجاد شده، اما او معتقد بود که مشکلات اقتصادی تنها با خصوصیسازی حل نمیشود و خصوصیسازی تنها یکی از تکههای پازل اقتصادی است. هر چند به گفته وی، همه اتفاقاتی که برای خصوصیسازی لازم است، همیشه در کنار یکدیگر جمع نشدهاند.
معمای آزادسازی و خصوصیسازی
یکی از سوالاتی که در ذهن خبرنگاران و دانشجویان وجود داشت، این بود که آیا آزادسازی و خصوصیسازی لازمه یکدیگر هستند و اینکه بدون آزادسازی میتوان خصوصیسازی را به صورت موفقی انجام داد؟؛ به عبارتی آزادسازی بدون خصوصیسازی شکست میخورد یا برعکس میتوان بدون خصوصیسازی، رقابتی معنیدار ایجاد کرد؟ رئیس سازمان خصوصیسازی در پاسخ به این سوال، گفت: «آزادسازی و خصوصیسازی همانند مرغ و تخم مرغاند. نمیتوان گفت که اول کدام یک وجود داشته است. یعنی این دو بخش ملازمه یکدیگر هستند در واقع آزادسازی بدون خصوصیسازی شکست میخورد.» پوریحسینی بر این باور است که برعکس این قضیه نیز میتواند اتفاق بیفتد و خصوصیسازی بدون آزادسازی به نتیجه نمیرسد.» او در ادامه بر نکته مهمی نیز تاکید کرد مبنی بر اینکه باید از اعمال نفوذ دولتیها در اداره شرکتهای واگذار شده به بخش خصوصی جلوگیری کرد و در این زمینه سران هر سه قوه باید بدانند که در هر یک از بخشهای اقتصادی چه اتفاقی جریان دارد.
لزوم اجرای اصل 44 قانون اساسی
رییس سازمان خصوصی سازی در نشست گفت و شنود اقتصادی گفت: «تنها راه شکوفایی اقتصاد ایران اجرای کامل اصل ۴۴ است و باید اهداف این سیاستها دقیق عملیاتی شود.» میرعلی اشرف پوری حسینی، افزود: « این یک واقعیت است که اگر بخواهیم خصوصی سازی را توسعه بدهیم باید اصل ۴۴ همه جانبه در اقتصاد پیاده سازی شود.»
دو دیدگاه اولیه اصل ۴۴
رییس سازمان خصوصی سازی در بخشی از این نشست به دو دیدگاه در اجرای اصل 44 قانون اساسی اشاره کرد و افزود: «باید اذعان داشت که در ابتدا دو دیگاه وجود داشت. یکی این مسئله که اصل ۴۴ را تغییر بدهیم و نگاه دوم این بود که با تغییر اصل ۴۴ باید خیلی موارد دیگر هم تغییر کند. به همین دلیل تغییر آن صورت نگرفت.»
تصمیم کلان نظام
هدف از ایجاد خصوصیسازی در ایران یکی دیگر از بحثهایی بود که در میان بحثهای دو روز گذشته رئیس سازمان خصوصیسازی با دانشجویان و خبرنگاران وجود داشت. رئیس سازمان خصوصیسازی در این زمینه به مباحث مهمی هم اشاره کرد و این چنین گفت: «80 درصد از واگذاریها بصورت خصولتی انجام شده است و تنها 18 درصد از واگذاریها مربوط به بخش خصوصی واقعی است.» او در ادامه اشارهای هم بر میزان واگذاریها در دولتهای دهم، یازدهم و دوازدهم کرد و افزود: «قبل از دولت یازدهم واگذاری به بخش واقعی تقریبا ۱۸ درصد بود که این میزان در دولت یازدهم به ۶۷ درصد و در دولت دوازدهم به ۱۰۰ درصد رسیده است. به همین دلیل است که بیشتر انتقادات متوجه سازمان خصوصیسازی است، چون واگذاریها به بخش خصولتی و شبه دولتی نبوده است.»
زمانی که سهام در قالب رد دیون به خصولتیها یا طلبکاران دولت واگذار میشد این همه سروصدا نبود چون عملا خصوصیسازی در مسیر واقعی اجرا نمیشد اما در چند سال اخیر که خصوصیسازیها به بخش واقعی واگذار میشود و در مسیر قانونی خود است این اعتراضها زیاد شده است. خوشبختانه تا امروز سازمان خصوصیسازی به خاطر واگذاریهای صورت گرفته در هیچ محکمهای محکوم نشده است. اما این تمام بحث مطرح شده در آن روز نبود. رئیس سازمان خصوصیسازی، در ادامه به ضرورت تحقق خصوصیسازی نیز اشاره کرد و گفت: ««بزرگان نظام و قوا در نهایت به این نتیجه رسیدند که ادامه اقتصاد دولتی در ایران به شدت مضرر و بحران آفرین است و به همین دلیل مجمع تشخیص مصلحت نظام پس از بررسی های کارشناسی سیاست های کلی اصل ۴۴ را بعد از تایید مقام معظم رهبری در ۵ بند در خرداد و تیر سال های ۸۴ و ۸۵ مصوب کرد.»
هدف گذاری در اقتصاد
رئیس سازمان خصوصیسازی، افزود: «در ادامه این سیاستها به قانون اجرای سیاست های اصل ۴۴ تبدیل شد و نظام نیز به این نتیجه رسید که باید خصوصی سازی در اقتصاد ایران اجرایی شود تا دولت با واگذار کردن شرکت های تحت مالکیت خود علاوه بر کوچکتر شدن به صورت چابک تری به فعالیت های خود ادامه دهد.»
تجربه خصوصی سازی در کشورها
به گفته رئیس سازمان خصوصیسازی: «خصوصیسازی در همه کشورهایی که اجرا شده است مانند انگلستان، آلمان و بلوک شرق همراه با چالش، نقطهنظر، سوال و اعتراض بوده و ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. به باور بنده هرچه خصوصیسازی به روزهای حساس خود نزدیکتر میشود و خصوصیسازیهای موثر به بخش واقعی صورت میگیرد این اعتراضها و سروصداها نیز افزایش یافته و عمیقتر میشود.»
پوری حسینی گفت: «در عین حال تجربه در سایر کشورهای دیگر دنیا نیز ثابت کرده که هر کشوری اقتصاد را در اختیار بخشهای خصوصی قرار داده، با سرعت بیشتری توسعه یافتگی را تجربه کرده است. به همین دلیل در ایران نیز اجرای اصل ۴۴ با هدفهای توسعهای و برای باز شدن گره های موجود در اقتصاد دنبال میشود.»
انواع واگذاری سهام
در یکی از بخشهای این نشست، رئیس سازمان خصوصیسازی انواع واگذاری سهام را نیز برشمرد و گفت: «سه نوع واگذاری سهام وجود دارد؛ یکی سهام کنترلی، دومی سهام مدیریتی و سومی سهام خرد.» به گفته پوریحسینی: «در سهام کنترلی و مدیریتی، نظارت وجود دارد، اما در سهام خرد نظارتی وجود ندارد.» آنطور که رئیس سازمان خصوصیسازی توضیح داد: «هر دو سال یکبار، سازمان خصوصیسازی شرکتهای با سهام کنترلی خود را بازرسی میکند و نکته قابلتوجه این است که شرکتهای با سهام کنترلی به موجب قانون اجازه ندارند که صورت مجمع خود را بدون تایید سازمان خصوصیسازی ثبت کنند.» نکته دیگری که در میان صحبتهای رئیس سازمان بخش خصوصیسازی وجود داشت این بود که شرکتهای کنترلی، حتی برای دریافت تسهیلات بانکی نیز از سازمان خصوصیسازی باید اجازه بگیرند و از سوی دیگر فروش اموال این شرکتها بدون نظارت این سازمان امکانپذیر نیست.»
او در ادامه گفت: «از بابت نظارت هیچ گونه نگرانی وجود ندارد و ما حتی وقتی شرکتی فروخته میشود نیز در جریان مشکلات آن شرکتها از قبیل عدم دریافتیهای حقوق کارگران یا مشکلات داخلی آن شرکتها نیز باخبر هستیم و هر گونه عدم پایبندی به تعهدات را نظارت میکنیم.»
نکته مهم دیگری که از زبان رئیس سازمان خصوصیسازی بر آن تاکید شد، این بود که هیاهوی خصوصیسازی به دلیل واگذاریها به بخش خصوصی واقعی است، هر چند به گفته پوریحسینی، خصوصیسازی نیز همانند اقتصاد نیاز به جراحی دارد.
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه
رهبر انقلاب در دیدار رئیس و مسئولان دستگاه قضا: تحول در قوه قضائیه باید در مدت زمان قابل قبولی ملموس شود
محمد کیانوشراد در گفتوگو با همدلی مطرح کرد: برای تغییرات اجتماعی انتخابات اصل نیست
ولیالله شجاعپوریان احترام امام زاده با متولی است
با مشارکت «خیانتکاران و تاجران خون» «معامله قرن» کلید خورد
همدلی از شائبه سواستفاده از زنان در نهادهای امنیتی گزارش میدهد پرواز پرستوها بر آسمان سیاست
رئیس سازمان خصوصیسازی در نشست شماره 187 خصوصیسازی و اقتصاد ایران مطرح کرد زحمات زیادی برای تخریب اقتصاد کشورمان کشیدهایم
طهماسب صلحجو در گفتگو با همدلی: سینما قرار نیست واقعیت را تکرار کند
امانالله قرایی مقدم در گفتگو با همدلی: هنر امروز ایران اسیر ایدئولوژی و سیاست است
احمدینژاد دوباره به ترامپ نامه نوشت بیچاره پستچی محمود