روزنامه همدلی
1398/06/16
ایران گام سوم کاهش تعهدات برجامی خود را عملی کرد شوک ایران به برجام
اروپا خواستار حوصله بیشتر و ایران به دنبال کسب منافع بیشتر از برجام استهمدلی | گروه سیاسی: تصمیم ایران برای کاهش تعهدات برجامی خود به ایستگاه پنجم رسید. دیروز این اقدام ایران با ارسال نامه محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان به فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا عملی شد.
سیدعباس موسوی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی کشورمان در خصوص شرح نامه ظریف به موگرینی گفت: «در این نامه تاکید شده است که این اقدام دقیقا در راستای حقوق ایران در برجام و بهویژه بر مبنای پاراگراف ۳۶ آن بوده و در پاسخ به نقض گسترده و مستمر برجام طی ۱۶ ماه گذشته صورت میگیرد.»
به گفته موسوی، نامه وزیر امور خارجه کشورمان روز پنجشنبه ۱۴ شهریور به خانم موگرینی ارسال شده است و در آن دلیل ورود ایران به گام سوم، تبعات ناشی از خروج آمریکا از برجام و تحمیل مجدد تحریمهای آن کشور، و ناتوانی سه کشور اروپایی به اجرای تعهدات خود در برجام عنوان شده است.
بر این اساس ایران از پانزدهم شهریورماه، تمامی تعهدات خود در برجام در حوزه تحقیق و توسعه هستهای را متوقف کرد. اقدامی که خشم آمریکاییان را به همراه داشت.
نامهای با استنادهای قانونی
در نامه ارسالی وزیر امور خارجه به مسئول سیاست خارجه اروپا تاکید شده است که این اقدام دقیقا در راستای حقوق ایران در برجام و به ویژه بر مبنای پاراگراف ۳۶ آن بوده و در پاسخ به نقض گسترده و مستمر برجام طی ۱۶ ماه گذشته صورت میگیرد. جزئیات فنی و عملیاتی توقف تعهدات ایران در حوزه تحقیق و توسعه هستهای متعاقبا به اطلاع آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد رسید.
همچنین در این نامه تاکید شده است که ایران به منظور نشان دادن حسن نیت خود، آمادگی دارد به گفتوگو با طرفهای باقیمانده در برجام در تمامی سطوح ادامه داده و در صورت عمل طرفهای مقابل به کلیه تعهدات خود در برجام، مجددا به اجرای کامل برجام برگشت کند.
ایران پیشتر گفته بود روز جمعه به کشورهای اروپایی عضو برجام مهلت میدهد تا اقداماتی برای تحقق خواستههای برجامی دولت ایران در زمینه برخورداری از منافع اقتصادی و مالی برجام و جبران مشکلات ناشی از بازگشت تحریمهای آمریکا بردارد. محقق نشدن این خواستهها دلیل اعلامی ایران برای برداشتن گام سوم عنوان شده است که بهنظر مهمترین و جنجالیترین تصمیم ایران برای تلاش به منظور بهرهبرداری از میوه برجام است.
به این دلیل گام سوم مهم و جنجالی دانسته شده که؛ رئیس جمهور کشورمان چند روز قبل تاکید کرده بود: «گام سوم ایران را که باطن فوقالعاده مهمی دارد و شتاب ویژهای به فعالیتهای سازمان انرژی اتمی خواهد داد، اعلام خواهیم کرد.» این نوع اعلام موضع، واکنشهایی به همراه داشته است.
سیاست اصرار و تاکید دولت
دولت حسن روحانی که برجام، بزرگترین دستاورد آن در نخستین کابینهاش بود، برترمیم اعتبار خود و در عین حال ایران در خصوص برجام اصرار و تاکید دارد. حدود یک سال زمان نیاز بود تا حسن روحانی و همزمان با آن ارکانهای تصمیمگیر ایران ضرب شصت خود را در خصوص خروج یکجانبه آمریکا از برجام را نشان دهد. اردیبهشتماه و در یک سالگی آن تصمیم بحثبرانگیز آمریکا که تحریمهای هستهای را دوباره روی میز آورد، نخستین گام ایران برای کاهش تعهدات برجامی برداشته شد. در ادامه و بهفاصله دو ماه بعد از گام دوم و حالا نیز شاهد گام سوم هستیم که برخلاف دو اقدام قبلی، بر قید کاهش تعهدات تکیه ندارد و در اقدام اخیر خود از عبارت «توقف تعهدات» یاد میکند. امری که نشاندهنده عصبانیت ایران از انفعال اروپا برای تداوم حیات و کارآمدی برجام است.
واکنش آمریکا
دولت آمریکا را اگر مجموعهای از افراد و شخصیتهایی مانند دونالد ترامپ، مشاور عالی امنیت ملی، وزارت خارجه، وزارت خزانهداری و نهادهایی از این دست بدانیم، همگی نسبت به تصمیم اخیر ایران واکنش منفی هماهنگی داشته اند.
اروپا اما به رهبری فرانسه و مکرون برای ممانعت از تصمیم اخیر ایران، پیشنهاد ایجاد کانال 15میلیارد دلاری در قالب اینستکس داد که البته تا زمان اجرای تصمیم ایران محقق نشد. این کانال برای آنکه متولد شود، نیازمند سازوکار فنی در اروپا و ایران است. در اروپا حتی رئیس جدید اینستکس معرفی شد. میشائیل ارهارد بوک، دیپلمات آلمانی که انتخاب او برای تسهیل تبادل مالی اروپا با ایران انجام شد. در ایران اما یک نیاز و شرط اصلی عملی شدن این کانال، حداقل به این زودیها محقق نخواهد شد. این شرط عضویت درFATF است که در کشورمان اجماعی درمورد آن شکل نگرفته است. هر چند آمریکا هم گلوی اروپا را برای تحقق این امر فشرده است.
داستان آمریکاییها
رئیس جمهور آمریکا در پاسخ به خبرنگاران، تداوم تحریمهای ایران را مورد تاکید قرار داده است که به معنای انتخاب ایران یا آمریکا برای اروپاییهاست. آمریکا همچنین مخالفت خود با اروپا در خصوص راهاندازی کانال 15میلیارد دلاری اعلام کرده است. حتی اگر اروپا نخواهد به این مخالفت توجهی نشان ندهد، باز هم نمیتواند نسبت به تحریمهای آمریکا بیتفاوت باشد. مکرون، رئیسجمهور فرانسه در گفتوگو با ترامپ، به دنبال جلب نظر همتای آمریکایی خود بود. اما جواب تقریبا مشخص و قابل پیشبینی است؛ رئیسجمهور آمریکا بار دیگر به همتای فرانسوی خود تاکید کرده که هیچ تحریمی علیه ایران لغو نخواهد شد.
ترامپ با قدردانی از تلاشهای مکرون برای کاستن از تنش میان تهران و واشنگتن اعلام کرده: «سپاسگزار تلاشهای مکرون هستم، ولی ما مسائل را از طریق او دنبال نمیکنیم. بقیه به طور مستقیم با ما در تماس هستند و ما نیازی نداریم که مسائل خود را از طریق کشورهای دیگر دنبال کنیم.»
این گفته نقبی است به تلاشهای انجام شده از سوی کشورهای پیشرو از جمله ژاپن و فرانسه برای دیدار ترامپ و روحانی تا درباره اختلافات خود، مستقیم و بدون کنایه سخن بگویند. امری که بهنظر از سوی روحانی هم با گفتن این جمله تاریخی «آماده هستم برای منافع ملی و مردم با هر کسی دیدار کنم» مورد تائید بود، اما واکنشهای منفی در داخل کشور سبب شد تا روحانی به فاصله تنها چند ساعت تفسیر جدید از این گفته را به زبان بیاورد و منکر علاقه خود برای دیدار با ترامپ شود.
با این حال دونالد ترامپ همچنان آماده است تا در حاشیه اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد (چند هفته آینده) با حسن روحانی دیدار کند. بهویژه اینکه یک منبع آگاه در دولت آمریکا در گفتوگو با خبرگزاری «کیودو» ژاپن مدعی شده است که واشنگتن پیشنهاد داده تا دونالد ترامپ و حسن روحانی در حاشیه نشست بعدی مجمع عمومی سازمان ملل دیدار و مذاکره کنند.
این منبع آگاه مدعی است که پیشنهاد مذاکره واشنگتن به تهران از طریق کشورهایی چون فرانسه به تهران اعلام شده و تهران تاکنون پاسخ این پیشنهاد را نداده است.
بعد از تحریم حالا نوبت پاداش است
آمریکا با هدف ضربه زدن بیشتر به ایران، رقم 15 (برگرفته تلاش اروپا برای ایجاد کانال مالی 15 میلیارد دلاری در قالب فروش نفت ایران در اینستکس) را دستمایه اقدام اخیر خود کرده است. برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران مدعی شد: «ایالات متحده برای هرگونه اطلاعاتی که موجب اختلال در چرخه مالی سپاه پاسداران شود، تا سقف ۱۵میلیون دلار پاداش در نظر خواهد گرفت.»
این اقدام آمریکا در کنار ارسال نامه به ناخدای ابرنفتکش «آدریان دریا» واکنش وزارت امور خارجه ایران را در پی داشت. سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان سخنان برایان هوک را به شدت محکوم کرد و گفت: «تشدید اظهار نظرهای خصمانه و اقدامات ناامیدانه و مضحکتر از همه تعیین جایزه برای خیانت و جاسوسی، اَعمالی از روی یاس و استیصال برای اثرگذاری بر ملت ایران است. این اقدامات همچون همیشه ره بهجایی نخواهد برد و برگهایی سیاه بر کارنامه پرننگ و نیرنگ آمریکاییها در برخورد با ایرانیان خواهد افزود که قطعا روزی باید پاسخگوی اقدامات خود باشد.»
سیدعباس عراقچی، معاون سیاسی وزارت امورخارجه هم اظهار نظر بهموقعی انجام داده است: «در آستانه ورود به سال ۲۰۲۰ «قانون قدرتمندان» بیش از هر زمان در گذشته بر «قدرت قانون» غلبه دارد. نظم بینالمللی مبتنی بر قانون در برابر یکجانبهگرایی آمریکا در حال شکست خوردن است.»
واکنشها به گام سوم ایران
در داخل ایران و در حمایت از اقدام برجامی ایران، اتفاق نظر وجود دارد. جناحهای عمده سیاسی معتقدند که به این موضوع باید فراجناحی نگاه کرد. ذوالنوری، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اظهار اینکه پیشنهادات مطرح شده از سوی اروپا نتوانسته خواستههای ایران را تامین کند، در تایید گام سوم برجامی ایران گفته است: «تهران تاکید دارد که اروپاییها باید به تعهدات خود درباره برجام هر چه زودتر عمل کنند.»
همچنین الهیار ملکشاهی، رئیس کمیسیون قضایی مجلس اینگونه هشدار داده که احتمالا گام چهارم ایران پایان برجام باشد. هر چند عراقچی تاکید دارد؛ مواضع تهران مبتنی بر حفظ برجام است، به شرط آنکه اتحادیه اروپا و سه کشور اروپایی طرف مذاکره با ایران، به تعهدات خود در چارچوب توافق هستهای عمل کنند.
در ادامه واکنشها به تصمیم برجامی اخیر ایران، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین که نمایندگی آن کشور در آژانس بینالمللی انرژی اتمی را برعهده دارد، گفته است: «در مورد ایران، چیزی متفاوت را مشاهده میکنیم؛ تشدید تحریمها در برابر کاهش محدودیتها در زمینه فعالیت اتمی. از مسابقه کنونی کسی منتفع نمیشود. زمان آن رسیده که براساس نظرات فرانسه، به شرایط عادی بازگردیم.»
منظور او همان تلاش فرانسه برای حفظ برجام و جلوگیری از اقدام ایران در کاهش تعهدات هستهای خود با این پیشنهاد مشخص است؛ ایجاد یک خط اعتباری 15 میلیارد دلاری برای ایران در ازای دریافت نفت.
همچنین سخنگوی کمیسیون اروپا در بروکسل از مقامات ایران خواست که از کاهش تعهدات برجامی خودداری کنند و با «عقبگرد» به تعهدات پیشین خود بازگردند.
وزارت خارجه انگلیس هم اقدام ایران در نقض برجام را مایوسکننده خوانده و اعلام کرده؛ برنامه ایران برای نقض محدودیت غنیسازی اورانیوم و تعهداتش در برجام به شدت نگرانکننده است.
وزارت خارجه فرانسه هم در واکنش به گام سوم کاهش تعهدات برجامی ایران اعلام کرد که باید از هرگونه اقدامی که سیگنال منفی ارسال میکند، خودداری شود. سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه در این باره گفت: «ایران باید از اقداماتی که با تعهدات آن سازگاری نداشته و خطری برای تلاشها در راستای کاهش تنش محسوب میشوند، خودداری کند.»
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا که کشورش سال گذشته به صورت یکجانبه و غیرقانونی از برجام خارج شده بود هم تصمیم ایران را تلاش برای باجخواهی از جامعه بینالملل توصیف کرد.
و در یکی از آخرین واکنشها، دولت آلمان اعلام کرد؛ هنوز برای ایران دیر نشده که به مسیر تعهدات قبلی خود در قبال برجام بازگردد.
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه
گزارش همدلی از ظروف یک بار مصرف نذوراتی که بلای جان محیط زیست است بار سنگین طبیعت در ایام محرم
عاشورا؛ آئینها و آرمانها
داستان تکراری «مرگ مشکوک»
دستور رئیس جمهور برای معرفی فوری مدیرعامل هپکو
انتشار فیلم و عکس کودک، بسیار غلط
ایران گام سوم کاهش تعهدات برجامی خود را عملی کرد شوک ایران به برجام
آسیبشناسی مراسمها و مناسکهای دهه محرم در گفتوگوی اسماعیل امینی، شاعر آیینی، با همدلی
احمدخرم اصلاحات و اصلاحطلبی
بازگشت سیاست ستاره دارشدن دانشجویان
احمدخرم اصلاحات و اصلاحطلبی
عاشورا؛ آئینها و آرمانها
مادر دشمنیها