روزنامه همدلی
1398/09/23
به بهانه رونمایی از کتاب «صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان» در تالار فردوسی خانه اندیشمندان علوم انسانی
تاریخ اجتماعی صنعت پوشاک مکتوب شدهمدلی|علی نامجو: کتاب صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان برای اولین بار سال ۱۳۹۷ منتشر شد. این اثر در ۱۰۰۰ نسخه با ۶۳۲ صفحه در اختیار مخاطبان قرار گرفته است. سومبات هاکوپیان مدیرعامل برند هاکوپیان پدیدآورنده این کتاب بوده و وارطان داویدیان، سعید رشتیان، سیروس علینژاد، نعمتالله فاضلی، محمود طاهر احمدی و علی دهقان به او در نگارش این کتاب کمک کردهاند. ابراهیم حقیقی هم طراح گرافیک این اثر را بر عهده داشته و اسعد نقشبندی، نیکو علیاکبری و حمید لطفی هم در کنار وارطان داویدیان و سعید رشتیان عکاسان این اثر بودهاند.
انتشار کتاب «صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان» را باید اتفاق مهمی در عرصه صنعت پوشاک ایران و تاریخ این حرفه در کشورمان بهحساب آورد. گفتوگوهای مفصل و پرتعداد این کتاب با استادان، پیشکسوتان و کارشناسان حوزه پوشاک در کشورمان میتواند بخشی از تاریخ شفاهی این هنر در کشورمان باشد که در این کتاب جمع شده و میتواند در آینده بهعنوان سندی از دورانی که بر صنف پوشاک در ایران بهخصوص از دوران پهلوی تاکنون گذشته است، مورداستفاده قرار بگیرد.
سه شنبه ۱۹ آذرماه صد و پنجاه و دومین شب بخارا به رونمایی از این کتاب اختصاص داشت. تالار فردوسی خانه اندیشمندان علوم انسانی میزبان فعالان عرصه پوشاک ایران، استادان تاریخ و جامعهشناسی و پدیدآورندگان کتاب «صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان» بود.
در این برنامه سهیلا شهشهانی، نعمتالله فاضلی، سیروس علینژاد، احمد محیط طباطبایی، علی دهباشی و سومبات هاکوپیان بهعنوان سخنران حضور داشتند و یک به یک به روی صحنه تالار فردوسی دعوت شدند تا درباره وجوه مختلف این اثر مکتوب رو در روی حاضران سخن بگویند.
در ابتدای این نشست علی دهباشی بابیان اینکه کتاب «صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان» اثری حاصل چند دهه کار است و به دلیل نگارش از سوی یکی از سرآمدان صنعت پوشاک در ایران اهمیت زیادی دارد، از سیروس علینژاد خواست تا برای سخنرانی به روی صحنه تالار فردوسی خانه اندیشمندان علوم انسانی بیاید.
این روزنامهنگار باسابقه در ابتدای سخنانش بخشی از مقدمه کتاب را برای مخاطبان خواند و گفت: آقای هاکوپیان در مقدمه کتاب چند جمله کلیدی نوشته و شاکله و ساختمان این کتاب و انگیزههای شخصی خودش برای پدید آوردن این اثر را توضیح داده است. او در آغاز مقدمه کتاب نوشته است: دنبال کردن زندگی و سرگذشت خیاطان ایران بهموازات ارتقای صنعت پوشاک، در همه عمر خاطرم را به خود مشغول داشته است. شاید دلیل این امر، در ضمیر ناخودآگاهم دنبال کردن سرگذشت خودم باشد که ادامه آخرین نسل سلسله خیاطانی هستم که در طول تاریخ آمدهاند. اما یقین دارم بیش از آنکه امری شخصی باشد به خاطر قدردانی از استادانی است که هزاران سال کار آنان هیچ پیشینه ثبتشدهای ندارد.
علینژاد سپس درباره بخشهای مختلف کتاب مورد بحث هم اینچنین توضیح داد: «صنعت پوشاک ایران «از هامبارسوم تا هاکوپیان»» شامل چند فصل است و هر فصل به بحث و موضوعی مشخص میپردازد. در ابتدا بنا بود این اثر فقط به بیان سرگذشت خیاطان بینام و نشان و زحمتکشی که سالها برای خدمت به مردم این سرزمین تلاش کردند، اختصاص پیدا کند، اما آقای هاکوپیان بعد از آماده شدن بخش اول که متکی به مستندات تاریخی در حوزه خیاطی بود، دید که نمیشود سهم آینده و صنعت را نادیده گرفت، بنابراین بخش صنعت را به کتاب افزود.
من در این بخش در کنار بسیاری دیگر با ایشان همکاری کردم. درنهایت کتابی پدید آمد که نه سنت را فروگذاشت و نه صنعت را از یاد برد. امروز شاید برای اولین بار است که کتابی در یک صنف پدید آمده که هم به دیروزش نظر دارد و هم به امروز و هم حتی به فردا.
دکتر سهیلا شهشهانی سخنران بعدی آیین رونمایی از این کتاب بود که از سوی علی دهباشی به روی صحنه دعوت شد تا درباره اثر «صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان» برای حاضران بگوید. این استاد دانشگاه در آغاز، به ارائه توضیحاتی آماری از کتاب صنعت پوشاک ایران «از هامبارسوم تا هاکوپیان» پرداخت و گفت: این اثر جایی میان کتابهای علیاصغر سعیدی؛ «موقعیت تجار و صاحبان صنایع در ایران عصر پهلوی» که به خاندانهای لاجوردی، حاج محمدتقی برخوردار، علی خسروشاهی و محمدرحیم ایروانی پرداخته بود، خواهد یافت. با این تفاوت که پدیدآورنده کتاب صنعت پوشاک یکی از صاحبان این صنعت یعنی سومبات هاکوپیان است.
در ادامه او به توصیف فضایی که از ورق زدن کتاب در ذهن خواننده مجسم میشود، پرداخت و گفت: با تورق کتاب متوجه شباهت زندگی خیاطان که در گوشهای در حال سوزن زدن هستند و موسیقی رادیو آنها را همراهی میکنند، با محققان میشویم. موسیقی همراه آنهاست و رابطهای متفاوت با مخاطبان خود دارند و از حظ بصر تولیدات خود همیشه بهرهمند نمیشوند. اکثر زندگینامهها نشان میدهد خیاطان کار را از کودکی یعنی هفت تا دوازده سالگی آغاز کرده بودند و این موجب میشد بر همه ریزهکاری این حرفه واقف شوند. هرچند موجبات عصبانیت حقوقدانان پشتیبان حقوق کودک را فراهم میکردند.
این استاد دانشگاه در ادامه سخنان طولانیاش به بیان نکاتی از تاریخ ایران که با موضوع پوشاک ارتباط دارد پرداخت اما شاید بهجز قسمت اول سخنرانی او شنونده ارتباط زیادی بین حرفهای شهشهانی و مطالب و بخشهای کتابی که بنا بود از آن رونمایی شود، نمییافت.
دکتر نعمتالله فاضلی سخنران بعدی آیین رونمایی از کتاب «صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان» بود.
او گفت: من در کتاب «صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان» بهعنوان نویسنده فصل کوتاهی درباره تبارشناسی گفتمان پوشش در ایران حضور داشتهام، بنابراین شاید مجاز نباشم در نقد این کتاب سخن بگویم اما از استادان، محققان و پژوهشگران تاریخ معاصر ایران دعوت میکنم از این سند مهم و غنی درباره پوشش، هنر، صنعت و فرهنگ ایران حتماً استفاده کنند.
ریتم سخنان فاضلی در ابتدا بسیار آرام و با طمانینه بود و او درباره مطرحشدن لباس بهعنوان پرسشی در میان گروه و طبقات جامعه ایرانی در سالهای اخیر سخن گفت، اما بهیکباره تُن صدا و لحنش تغییر کرد و انگار کسی را در محل برگزاری دیده باشد که باعث شده او را برافروخته کند فریاد کشید و در ادامه تلاش کرد پوشاک را بهعنوان تفنگهای جامعه امروز در ایران معرفی کند که ثروتمندان بهسوی فقرا گرفتهاند و برای به رخ کشیدن وضع اقتصادی خودشان به آنها شلیک میکنند! هرچند در ساحت جامعهشناسی این سخنان میتواند موردبحث قرار بگیرد اما به نظر میرسید در یک جلسه رونمایی آنهم برای کتابی که به بیان تاریخ، امروز و آینده صنعت پوشاک در ایران پرداخته است، این سخنان جایگاهی نداشته باشد. از طرف دیگر این سخنران بنا به توضیحات خودش یکی از نگارندگان اثر بود و چهبهتر که از سوی برگزارکنندگان بهعنوان کسی که قرار است به نقد و بررسی کتاب بپردازد، دعوت نمیشد.
دکتر احمد محیط طباطبایی شخص دیگری بود که باید به روی صحنه میآمد و درباره اثر حاضر سخن میگفت. حرفهای او از همان ابتدا نشان داد که حتی یک خط از کتاب را نخوانده است. محیط طباطبایی در میان جملاتش اشاره کرد که بر اساس سخنان همکارانش برداشتی از کتاب داشته است.
او به گروههای صنفی در تاریخ کشورمان اشاره کرد و گفت: از دیرباز تا امروز گروههای صنفی دارای یک رفتار فرهنگی بودهاند و در جامعه نقش فرهنگی داشتهاند. وقتی فتوت نامهها را میبینیم به نقش آهنگران فعالان بقیه صنوف پی میبریم و جایگاهشان را متوجه میشویم. حتماً خیاطان و دیگران هم همین وضع را داشتهاند.
محیط طباطبایی در پایان سخنانش هم توضیح داد: جامعه ارمنی در صنوف مختلف و در صنعت ایران همواره نقش مهمی داشته است. امروز هم میبینیم که این جامعه در تعامل با پدیدههای جدید نقش بسیار عمدهای را ایفا میکند. بدیهی است که نوع دوزندگی لباس جدید از قرن ۱۹ به بعد از سوی گروههای مختلفی ازجمله جامعه ارمنی به شهرهای مختلف ایران ازجمله پایتخت رسید.
آخرین سخنران آیین رونمایی از کتاب «صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان» سومبات هاکوپیان بود.
او در ابتدا گفت که منتظر نقد و بررسی کتاب حاضر از سوی سخنرانان قبلی بوده و در ادامه توضیحاتی داد که به نظر میرسید در واکنش به سخنان نعمتالله فضلی انجام شده است. هاکوپیان گفت: امروز در دنیا هم نسبت به صنعت پوشاک واکنشهایی وجود دارد اما نه به این شدت که در این جلسه مطرح شد. بحثهای مختلفی درباره پوشاک در دنیا مطرح شده و گروهی معتقدند FasFashio- میتواند به محیطزیست آسیب برساند. من هم درتلاشم تا مطلبی دراینباره آماده کنم و برای برخی از مجلات در این زمینه ارسال کنم.
مدیرعامل برند هاکوپیان در ادامه به تلاشهای خود و همکارانش هم برای آمادهسازی مستندهای مصور و مکتوبی درباره بزرگان عرصه صنایعدستی و پارچهبافی اشاره کرد و گفت:: ما پیشنهادی ارائه کردهایم که بر اساس آن کتاب و فیلمی با موضوع لباس اقوام ایرانی تهیه شود. برنامهریزیهایش را هم انجام دادهایم و اگر وزارت ارشاد و وزارت گردشگری بتوانند این برنامه را حمایت کنند، بخش زیادی از صنایعدستی ایران و پارچههایی که به محیطزیست آسیب نمیرساند باوجود استادان پیشکسوتی که هنوز زندهاند، میتواند به چرخه تولید بازگردد تا از این طریق بتوانیم با بهرهگیری از امکاناتمان مرزهای چیده شده دورمان را بشکنیم و فرهنگ مشترک در منطقهای را که در آن زندگی میکنیم، احیا کنیم.
در پایان این برنامه هم از کتاب «صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان»، با حضور سهیلا شهشهانی، نعمتالله فاضلی، سیروسعلی نژاد، احمد محیط طباطبایی، علی دهباشی، سومبات هاکوپیان، منوچهر والیزاده و علی ربیعی رونمایی شد.
در جلسات رونمایی عموما کسانی به عنوان سخنران حاضر میشوند که کتاب را خوانده باشند و برای حاضران درباره نقاط قوت و ضعف اثر سخن بگویند. هرچند کسانی که در این برنامه روی صحنه رفتند، چهرههایی شناخته شده در عرصه فرهنگ و جامعهشناسی بودند اما سخنانشان درباره کتاب چیزی به ذهن و ضمیر حاضران در جلسه و البته خوانندگان خبر اضافه نکرد. ای کاش برای رونمایی اثری با این درجه از اهمیت که شاید در عرصه پوشاک بتوان آن را منحصر به فرد دانست، کسانی به عنوان سخنران حاضر میشدند که بتوانند قرائتی از کتاب را بر اساس نگاه خودشان پیش روی مخاطبان قرار بدهند.
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه
گزارش همدلی از مزاح و سورپرایز محمدجواد جهرمی، وزیر جویای نام کابینه روحانی که کسی از آن استقبالی نکرد
به بهانه رونمایی از کتاب «صنعت پوشاک ایران از هامبارسوم تا هاکوپیان» در تالار فردوسی خانه اندیشمندان علوم انسانی
هشت سال همراه با پرواز عقاب آسیا؛
یاران احمدی نژاد در کمین مجلس آینده؛ فعالان سیاسی نگران روزهایی هستند که مجلس یازدهم در اختیار تفکر دولتهای نهم و دهم باشد
«همدلی» از دلایل کاهش سطح رفاه اجتماعی با وجود سیاستهای حمایتی دولت گزارش میدهد
محافظه کاران انتخابات انگلیس را تمام عیار برنده شدند و لندن در آستانه جدایی از اتحادیه اروپا قرار گرفت
عادل جهان آرای دموکراسی و آرای مردم
بیمار دوقطبی و جامعه دوقطبی
شرایط اصلاحطلبان در انتخابات مجلس یازدهم