اخبار ویژه



ایرانی‌ها به احتمال زیاد رئيس‌جمهوری متفاوت را انتخاب می‌کنند
«دو ماه پس از روی کار آمدن جو بایدن، اثری از وعده بازگشت به توافق با ایران نیست و این در حالی است که ایرانی‌ها به احتمال زیاد، رئيس‌جمهوری متفاوت را در انتخابات آتی انتخاب خواهند کرد.
نشریه تخصصی «فارین پالیسی»، نسبت به ادامه مسیر ترامپ از سوی بایدن هشدار داده و نوشت: ریاست‌جمهوری جو بایدن تقریبا دو ماهه شده؛ اما او هنوز به وعده کارزار انتخاباتی مبنی بر بازگشت به توافق هسته‌ای ایران و مخالفت با فشار حداکثری دونالد ترامپ عمل نکرده و تنش‌ها را با ایران کاهش نداده است. ایرانی‌ها در آینده نزدیک برای انتخابات ریاست جمهوری پای صندوق‌های رای می‌روند و به احتمال زیاد، یک رئیس‌جمهور با جهت‌گیری متفاوت سیاسی را انتخاب می‌کنند. اگر بایدن نتواند اقدامی سریع برای بازگشت به برجام انجام دهد، فرصت باقی‌مانده تا آن زمان را از دست خواهد داد و مسیر بسیار پیچیده‌تری پیش رو خواهد داشت. اگرچه طرفداران بایدن هفته‌های گذشته صبورانه منتظر حل و فصل اوضاع توسط دولت او ماندند، اما به نظر نمی‌رسد احیای دیپلماسی با ایران در اولویت باشد. در مقابل، حملات هوایی مجدد در سوریه، نگرانی‌ها را درباره تشدید بیشتر تنش‌ها با ایران، افزایش داده است.

اما مسئله نگران‌کننده‌تر، اقدامات و اظهارات مقامات ارشد دولت بایدن در مغایرت با گفته‌ها و انتقادهای او و تیمش از سیاست ترامپ در قبال ایران در سال‌های گذشته است. سخنگوی وزارت خارجه گفت که ایالات متحده آماده مذاکره است، اما گام اساسی در جهت تسهیل تحریم‌های ایران بر نخواهد داشت و اساسا پیشنهادها تفاوت چندانی با تلاش‌های ترامپ برای مذاکره ندارد.
آنتونی بلینکن هم در توئیتی نوشت: «ایران در جهت اشتباه حرکت می‌کند و ایران باید به تعهدات خود عمل کند.» و همه اینها در حالی است که ایالات متحده خارج از توافق است و به تعهدات خود عمل نمی‌کند. یک مقام  کاخ سفید هم به وال استریت ژورنال گفت که بررسی تحریم‌ها ممکن است ماه‌ها طول بکشد؛ که در مغایرت با نظر بایدن در سال گذشته و زمانی که ترامپ را ترغیب می‌کرد «اقدامات فوری» برای کاهش تحریم‌ها علیه ایران انجام دهد، است.
گرچه بایدن بارها ترامپ را به خاطر سیاست شکست‌خورده ایران مورد انتقاد قرار داده، اما در عمل سیاست اعمال فشار حداکثری را که از دولت قبلی به ارث برده، حفظ کرده. ایالات متحده هنوز به توافق هسته‌ای برنگشته و تحریم‌های دوران ترامپ هم ادامه دارد. شاید دوره ترامپ پایان یافته باشد، اما برای ایران شرایط تغییری نکرده است.
بایدن پیش از اعلام نامزدی خود، منتقد جدی سیاست دولت ترامپ در قبال ایران بود. این مسئله درباره اعضای اصلی دولت بایدن هم صادق بود. بلینکن پیش از وزیر خارجه شدن، گفت ایالات متحده به دلیل «گناه اصلی» ترامپ در خروج از توافق با ایران، در خاورمیانه وضعیت بدتری از گذشته دارد. جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی، هم در سال 2019 تصمیم ترامپ به خروج از برجام را «یک‌جانبه‌گرایی درنده‌خو» خواند. دیگر اعضای حزب دموکرات هم در سال 2020 تمایل شدید خود را به بازگشت به دیپلماسی با ایران و موفقیت برجام نشان داده بودند. با این حال، اکنون به رغم آن که بایدن دولت و حزب او کنگره را تحت کنترل دارند، آنچه می‌توانست یک تغییر سریع در سیاست شکست‌خورده ترامپ باشد، به یک بازی پیچیده و طولانی مدت تبدیل شده است. همان  افرادی که از ترامپ و پمپئو به دلیل ترک برجام و سوءاستفاده ازتحریم‌ها انتقاد کردند، اکنون اساسا همین کار را انجام می‌دهند و به نظر می‌رسد که هیچ برنامه کوتاه یا بلند مدتی به غیر از اینکه در برابر ایران سرسخت به نظر برسند، ندارند.
رویکرد متلاطم دولت بایدن به ویژه با توجه به انتخابات ایران در ماه ژوئن و احتمال روی کار آمدن یک دولت کمتر دوستانه در قبال غرب، تعجب‌آور است. بایدن می‌توانست با بازگشت به برجام خطر درگیری و همچنین احتمال گسترش برنامه هسته‌ای را کاهش دهد، تحریم‌های دوران ترامپ که مانع توانایی ایران در مبارزه با شیوع کرونا می‌شدند، غیرانسانی بودند و خودداری بایدن از اقدام برای لغو آنها، همچنان غیرانسانی است.
بایدن با خودداری از برگشت به توافق و لغو تحریم‌ها، اساسا به سیاست ترامپ ادامه می‌دهد و این در حالی است که ایرانی‌ها در یک نظرسنجی گفته‌اند لغو تحریم‌های بانک مرکزی برای تجارت بشردوستانه را معنادار و مثبت می‌دانند. در شرایطی که بایدن به سیاست اعمال فشار حداکثری ترامپ ادامه می‌دهد، انتظار تغییر رویکرد از سوی ایران منطقی نیست.
این ترامپ بود که از توافق خارج شد و حالا، این بایدن است که باید پیش از آنکه خیلی دیر شود، شرایط را درست کند.آقای جهرمی! 8 سال دیر یاد دولت جوان افتادید
وزیر ارتباطات در نشستی شبه انتخاباتی در همدان گفت چرا جوانانِ خیلی خیلی قدیمی را انتخاب می‌کنید و بعد خواهش می‌کنید از شما استفاده کنند؟
آذری جهرمی در جمع عده‌ای از جوانان گفت: در این جلسه شما جوانان گلایه کردید که چرا از ظرفیت جوانان در عرصه‌های مختلف کشور استفاده نمی‌شود؛ پاسخ من روشن است: انسان عاقل زورش را با التماس عوض نمی‌کند. چرا جوانانِ خیلی خیلی قدیمی را انتخاب می‌کنید و بعد خواهش می‌کنید از شما استفاده کنند؟
یک جراح برای رفع بیماری شما، عمدتا تنها جراحی بلد است. اما شاید بیماری شما با درمان‌های ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر درمان شود. مدیران قدیمی کشور، همه شیوه‌های خود را آزموده‌اند و شما نتایج را می‌بینید. باید دنبال راه‌حل‌های نو بود. یکی راه علاجش همواره استفاده از زور و اقتدار بوده، یکی را می‌گویند خوشگل است. واقعا مشکلات کشور با زور و قیافه حل نمی‌شود. با برنامه خلاقانه و شیوه‌های نو حل می‌شود. تاکید رهبری بر حضور پرشور جوانان هم برای همین است. جوانان عزیز! در یک کلام بگویم. زورتان و قدرت انتخابتان را با التماس عوض نکنید.
این اظهارات دیرهنگام در ماه‌های پایانی دولت روحانی در حالی است که آذری جهرمی، طی هشت سال گذشته وزیر و معاون همین دولت بوده است؛ دولتی که امثال کرباسچی از شش هفت سال قبل، آن را خسته و سالخورده معرفی کرده‌اند. اما آقای آذری جهرمی تا همین دیروز پریروز ترجیح می‌داده سکوت توام با رضایت اختیار کند.
یادآور می‌شود وی در پستی اینستاگرامی نوشت: «مدت‌ها بود که ترقه نخریده بودم. امشب که همدان اومده بودم (برای نظارت رو پیشرفت پروژه‌هامون تو استان)، برای پیاده‌روی رفتیم میدون مرکزی شهر و بازار دست‌فروش‌ها. دیدم یه پسر جوون داره ترقه می‌فروشه، پرت شدم به ۱۷-۱۸ سالگی و این صوبتا چند تا خریدم. حالا دنبال زمان مناسبم».
با این اوصاف به نظر می‌رسد باید آقای آذری جهرمی سودای منصب را رها کند و به دنبال همان ترقه‌بازی برود.اگر روحانی، حداقلی بود چرا وعده‌های گزاف به مردم دادید؟!
سخنگوی حزب کارگزاران برای طفره از پاسخگویی درباره عملکرد دولت روحانی گفت دولت روحانی،‌دولت حداقلی و در مقابل جبهه پایداری
بود!
حسین مرعشی در گفت‌وگو با سالنامه روزنامه اعتماد درباره این قضاوت که شما همواره از شیوه «ترساندن مردم از پیروزی تندروها» استفاده می‌کنید اظهار داشت: چرا ترساندن؟ مگر اینها یک رأی واقعی نبوده؟ مگر الان وقتی اکثریت مردم که هوادار اصلاح‌طلبان هستند در انتخابات اسفندماه شرکت نکردند، آقای قالیباف رئیس مجلس نشد؟ اصلاح طلبان هیچ امر غیر واقعی را نگفته‌اند، آنها همیشه واقعیت‌ها را به مردم گفته‌اند.
او سپس در این باره که «کارنامه دولت روحانی چندان قابل دفاع نیست»، گفت: آقای روحانی کار خودش را خوب انجام داده است.
مرعشی در عین حال درباره عملی نشدن وعده‌های روحانی مدعی شد: کاستی‌های دولت آقای روحانی نباید به حساب اصلاح‌طلب‌ها گذاشته شود. دولت آقای روحانی دولت حداقلی بوده که ما مقابل جبهه پایداری از آن حمایت کرده‌ایم. حتماً تفاوتی معنی‌دار میان جبهه پایداری و دولت آقای روحانی وجود داشته و دارد. از این واقعیت که نمی‌شود فرار کرد.
وی درباره انتقاد خبرنگار اعتماد مبنی بر این که «اصلاح طلبان باید در قبال کسی که به عنوان کاندیدا از او حمایت می‌کنند مسئولیت‌پذیر باشند» مدعی شد: دست ما که باز نبود! کاندیدای اصلی ما مرحوم آقای هاشمی رفسنجانی بود که رد صلاحیت شدند و ما نمی‌توانستیم کاری کنیم؛
چکار کنیم؟!
فکر می‌کنید اگر کاندیدای مد نظر شما روی کار بیاید، شرایط خیلی تغییر خواهد کرد؟ مرعشی در پاسخ این سؤال می‌گوید: بستگی به خود فرد هم دارد. بالاخره چند موضوع در موفقیت یا عدم موفقیت یک دولت اثرگذار است؛ یکی سیاست‌های دولت که حتما سیاست‌های آقای دکتر روحانی، سیاست‌های درستی بوده و سیاست‌های ما هم در آینده سیاست‌های درستی است. یکی هم مدیریت و توان شخص رئیس‌جمهوری است برای اینکه بتواند بدنه مدیریتی و کارشناسی کشور را فعال و بسیج کرده و به صحنه بیاورد. موضوع دیگر قدرت رئیس‌جمهوری برای اقناع سایر قوا و نهادهاست. اگر ما بتوانیم در انتخاب کاندیدای‌مان در انتخابات ریاست جمهوری برای این 3 عامل پاسخی مطلوب تعیین کنیم، حتما می‌توانیم تغییر ایجاد کنیم،
چرا نتوانیم؟!
اظهارات سخنگوی کارگزاران از چند جهت مخدوش است. نخست این که مدعیان اصلاح‌طلبی، سرقفلی‌دار تندروی در کشور هستند. ثانیاً آنها مردم را از این که اگر رئیسی و قالیباف و امثال آنها سرکار بیایند و مثلاً دلار 5 هزار تومان بشود، می‌ترساندند و حال آن که در مدیریت آنها قیمت دلار 3700 تومانی 8 برابر شد و بی‌سابقه‌ترین رکود تورمی با وجود واگذاری امتیازات گسترده در برجام و وعده رونق اقتصادی از این طریق، پدید آمد. در واقع، آنها در حالی تلاش کردند مردم را از آقای رئیسی یا قالیباف و یا جبهه پایداری بترسانند که معیشت مردم را گرفتار تنگنای شدید کردند و بنابراین اکنون حق ندارند همانند 8 یا 4 سال قبل، صرفاً با رقیب‌هراسی با مردم گفت‌وگو کنند؛ مگر این که بپذیریم دست‌شان خالی است و از سر استیصال به در و دیوار چنگ می‌زنند.
ثالثاً ادعای این که روحانی نامزد حداقلی بود، نه با واقعیت‌ها و نه با وعده‌های گزاف اصلاح‌طلبان به مردم نمی‌سازد. اصلاح‌طلبان در میدان رقابت،‌عارف را در سال 92 و جهانگیری (چهره کاملاً نزدیک به کارگزاران) را داشتند و به ویژه کارگزاران می‌توانستند در سال 96 از چهره‌ای کاملاً همسو مثل جهانگیری حمایت کنند و بنابراین، آنها با شناخت و اختیار کامل از روحانی و  وعده‌های او (لغو همه تحریم‌ها، رونق بخشیدن به اقتصاد در حد بی‌نیاز کردن مردم از پول یارانه و...) حمایت کردند. بلکه حتی مدعی شدند که آنها تضمین وعده‌های روحانی هستند.
یادآور می‌شود بی‌صداقتی و رفیق نیمه راه بودن حزب کارگزاران در میان احزاب سیاسی کاملاً معروف است. چنان که آنها هنگام اعلام دلار 4200 تومانی، جهانگیری را در قامت سوپرمن اقتصادی در نشریه خود (سازندگی) تصویر کردند، اما بعدها همین طیف تصریح کردند آن سیاست، عامل تورم و فساد و رانت است.دیپلماسی، جاده دوطرفه است ولی برجام را یکطرفه ادامه بدهیم؟!
روزنامه زنجیره‌ای آرمان با وجود تأکید بر این که دولت بایدن تحریم‌ها را برنداشته، می‌گوید دیپلماسی، جاده یکطرفه نیست و باید به بایدن فرصت داد(!)
این روزنامه در یادداشتی نوشت: از برجام و عاقبتش خبرهای خوشی به گوش نمی‌رسد، با وجود تغییر دولت در آمریکا و شعارهای انتخاباتی بایدن برای بازگشت به توافق هسته‌ای با ایران، این کشور تاکنون کمترین گام عملی در کم کردن تحریم‌ها برنداشته و حتی مشوق‌هایی را که از گوشه و کنار خبرش می‌رسید منکر شده است.
کاخ سفید هرگونه تخفیف در تحریم‌ها را به اقدامات عملی ایران منوط می‌کند و خواستار انجام مذاکره برای حصول توافق بر سر چگونگی بازگشت به برجام است؛ به عبارت دیگر هیچ نشانه‌ای دیده نمی‌شود که واشنگتن اراده‌ای برای احیای برجام داشته باشد، تنها تفاوتی که تاکنون دولت جدید آمریکا از خود بروز داده تغییر لحن است و دیگر هیچ!
نویسنده می‌افزاید:  اگر برای نشان دادن حسن‌نیت خود گام ابتدایی در احیای برجام را برداریم هیچ تضمینی وجود ندارد که آمریکا متقابلا از تحریم‌ها بکاهد.
با وجود این اذعان، روزنامه مذکور در تیتر اول خود از قول یک کارشناس درجه چندم نوشت: دیپلماسی جاده یکطرفه نیست و باید به بایدن فرصت بدهید. قاسم محبعلی گفته است: دیپلماسی ماهیتی دارد که می‌توان از طریق آن همواره به نتایجی رسید و هیچ مسیری کم‌هزینه‌‌‌‌‌‌‌‌تر از دیپلماسی برای رسیدن به اهداف نیست. مشخصا در دو ماه اخیر ایران نتوانسته از فرصت‌های به‌وجود ‌آمده استفاده کند.
وی می‌افزاید: باید به سمت دیپلماسی حرکت کرد. دیپلماسی ذاتا دادوستد است و نمی‌توان آن را یکطرفه فرض کرد. نمی‌توان در جای خود نشست و از طرف مقابل انتظار داشت. باید به پای میز مذاکره رفت و گفت‌وگو کرد. دیپلماسی مانند یک معامله تجاری است و هیچ‌گاه 100درصد نمی‌توان در این عرصه به موفقیت و خواسته‌های خود دست یافت. ممکن است یکی بیشتر سود کند و یکی کمتر اما معامله نیاز دو طرف است. ایران نیز باید به سمت یک معامله برود. دولت اگر می‌خواهد به مردم خدمت کند باید به سمتی حرکت کند که به منافع مردم رسیدگی شود. در درجه اول باید به سلامت و معیشت مردم از طریق سیاست خارجی خدمات‌رسانی شود. این موضوعی است که در حال حاضر در ایران به آن توجهی نمی‌شود و صرفا سیاست‌های هزینه‌ساز در دستور کار قرار گرفته است. تا زمانی که این گونه است نمی‌توان راه آسانی را متصور بود.
آنچه در گفت‌وگوی روزنامه زنجیره‌ای عمداً مسکوت مانده، این واقعیت است که برجام عملاً به جاده‌ای یکطرفه تبدیل شده و طرف غرب ضمن نقض همه تعهدات خود، از ایران طلبکاری می‌کند. به عبارت دیگر امثال آقای محبعلی باید پاسخ دهند که اگر دیپلماسی یکطرفه نیست و داد و ستد است، پس چرا برجام به این وضعیت تأسف‌بار درآمده و چرا با وجود ابتذال و پایمال شدن برجام، کسانی بر یکطرفه ماندن آن و ضمناً تکرار و افزایش تعهدات برجامی اصرار می‌ورزند؟!
در واقع تاریخ سخنان مذکور مدت‌هاست منقضی شده و اکنون باید اثر مذاکره و داد و ستد دیده شود، نه این که با نوعی از آلزایمر حاد، همان دعاوی ابطال‌شده سال 92 تا 94 درباره مذاکره و داد و ستد تکرار گردد.