روند فازِ سنگین واکسیناسیون کرونا برای سالمندان

هفتم اردیبهشت، بنا به گفته وزیر بهداشت برنامه واکسیناسیون سالمندان به‌عنوان اولویت دوم گروه‌های واجد دریافت واکسن کرونا در کشور کلید خورد؛ اما مثل همه رویدادهای کرونایی این یک‌سال‌و اندی، خبرهای ضد و نقیض از زمان و مکان ثبت‌نام این گروه سنی برای دریافت واکسن در فضای مجازی مطرح و دردسرساز شد.

براساس کلیات سند ملی واکسیناسیون کرونا در کشور، در مرحله اول کادر بهداشت و درمان سراسر کشور، در اولویت دریافت واکسن بودند. در مرحله دوم افراد دارای بیماری‌های خاص و زمینه‌ای در رنج سنی بین ۱۶ تا ۶۴ و همچنین سالمندان زیر ۸۰سال و در مرحله سوم زندانیان و سربازخانه‌ها و گروه‌های خاص شغلی که به‌ دلیل تجمعات ریسک بالایی دارند و درنهایت در مرحله چهارم واکسیناسیون بقیه افراد جامعه از ۱۸سال به بالا مدنظر قرار گرفته است.

نیروهای عملیاتی و پیشگیری-ایمنی آتش‌نشانی واکسن دریافت کردند

در فاز اول بعد از کادر درمان و کارکنان مراکز درمانی و پرسنل ادارات و دانشگاه‌های وابسته به بیمارستان‌ها، نوبت به گروه‌های پرخطر خارج از این دایره رسید. پاکبان‌ها، پرسنل عملیاتی و واحدهای دیگر آتش‌نشانی، جانبازان شیمیایی شدید و جانبازان بالای 50درصد. افروز اعظمی یکی از پرسنل آتش‌نشانی اصفهان است. او درباره روند واکسیناسیون در این صنف به «شهروند» توضیح می‌دهد: «من در واحدهای پیشگیری و ایمنی آتش‌نشانی مشغول به خدمت هستم و نیروی عملیاتی نیستم. با این حال در طرح واکسیناسیون پارکبان‌ها و پرسنل آتش‌نشانی، برای من و همکارانم هم دوز اول واکسن تزریق شد.»


او که 7سال است در آتش‌نشانی فعالیت می‌کند، تصریح کرد: «با توجه به ضرورت حضور نیروهای عملیاتی آتش‌نشانی در محل حادثه و سطح شهر و مکان‌‌هایی که پرخطر محسوب می‌شود، این افراد در اولویت دریافت واکسن قرار داشتند. بعد از نیروهای عملیاتی، دیگر پرسنل از جمله ما که در واحدهای ایمن‌سازی و پیشگیری فعال هستیم و با مباحث آموزشی سروکار داریم، در صف دریافت واکسن قرار گرفته‌اند.»

اعظمی روزهای پایانی فروردین‌ماه واکسن کرونا را دریافت کرده است. او از عوارض تزریق واکسن نیز به «شهروند» توضیحاتی ارایه می‌دهد: «به ما گفته شده بود که واکسن مانند کرونای ضعیف شده است که ممکن از عوارض ناشی از این بیماری را در بدن افراد نمایان کند. من دو سه‌روزی سردرد و حالت تهوع و بدن درد داشتم که با استراحت و داروهای تجویزشده خیلی زود خوب شدم.»

تعداد افراد مرحله اول یک‌ونیم میلیون نفر، جمعیت مرحله دوم ۱۲میلیون نفر، جمعیت مرحله سوم ۲میلیون و جمعیت مرحله چهارم ۵۰میلیون نفر برآورد شده است. محمد حیدری جانباز 30درصد است. او که 78ساله است، درباره پیگیری زمان دریافت واکسن جانبازان به «شهروند» توضیح می‌دهد: «من با دفتر بنیاد جانبازان و ایثارگران در تهران تماس گرفتم که به من گفتند در حال حاضر جانبازان بالای 50درصد و عزیزانی که دچار عارضه شیمیایی هستند، واکسینه می‌شوند و در هفته‌های آتی از طرف بنیاد جانبازان با جانبازان درصدهای پایین‌تر تماس گرفته می‌شود که برای دریافت واکسن مراجعه کنند.»

شاید واکسیناسیون فاز دوم تا تیرماه طول بکشد

از صبح سه‌شنبه هفتم اردیبهشت رسما وارد فاز دوم واکسیناسیون شده‌ایم. به گفته وزیر بهداشت، غیر از کادر بهداشت و درمان از  این تاریخ به بعد بر واکسیناسیون سالمندان و بیماران خاص متمرکز می‌شویم و از خرداد شاهد مصرف واکسن‌های داخل خواهیم بود.

سخنگوی ستاد ملی کرونا می‌گوید: «به ترتیب از سنین ۸۰سال به بالا، ۷۵ تا ۸۰، ۷۰ تا ۷۵، ۶۵ تا ۷۰ و بیماران زمینه‌ای و صعب‌العلاج، واکسن دریافت خواهند کرد. در این فاز افراد سالمند گروه هدف ۲/ ۷ میلیون نفر هستند و به همین میزان هم بیماران زمینه‌ای داریم و این یعنی این فاز سنگین خواهد بود. پیش‌بینی ما این است که شاید واکسیناسیون فاز دوم تا تیرماه طول بکشد. در این فاز باید از واکسن‌های داخلی کمک بگیریم.»

فرآیند شیفت از فاز اول به فاز دوم درحالی در حال انجام است که در هفته‌های اخیر حاشیه‌های واکسیناسیون سالمندان برای مسئولان وزارت بهداشت دردساز شده، از نحوه ثبت‌نام گرفته تا اولویت‌بندی‌ها.

از هفته ابتدایی ماه دوم بهار 1400 خبرهایی مبنی‌ بر لزوم ثبت‌نام این گروه سنی در سامانه‌ای به نام سیب درفضای مجازی منتشر شد که درنهایت شهنام عرشی، معاون مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت اعلام کرد اخبار منتشرشده در فضای مجازی مبنی‌ بر ثبت‌نام سالمندان در سامانه «سیب» برای واکسیناسیون کرونا جعلی است.

سردرگمی مردم یا وزارت بهداشت؟

پس از آن، روز اول اردیبهشت جعفر صادق تبریزی، رئیس مرکز مدیریت شبکه وزارت بهداشت در خبری اعلام کرد که پس از فراخوان وزارت بهداشت برای تزریق واکسن کرونا، افرادی که فاقد پرونده الکترونیک سلامت هستند، می‌توانند با مراجعه به نزدیک‌ترین پایگاه سلامت یا خانه بهداشت برای تشکیل پرونده خود اقدام کنند. او حتی گفت که اطلاع‌رسانی برای تزریق واکسن کرونا از طریق ارسال پیامک به سرپرست خانوار انجام می‌شود.

این خبر طی هفته‌ای که گذشت، تکمیل‌تر شد و خبرهایی مبنی‌ بر نشانی پایگاه‌های ثبت‌نام واکسن کرونا در تهران توسط برخی خبرگزاری‌ها و سایت‌ها منتشر شد که در آن قید شده بود برای ثبت‌نام افراد بالای ۶۰سال یکی از اعضای خانواده با کدملی افراد سالمند می‌تواند به این مراکز مراجعه کند.

این اخبار هم البته چند ساعت بعد توسط وزارت بهداشت تکذیب شد و این وزارتخانه در اطلاعیه‌ای اعلام کرد هیچ ثبت‌نامی برای نوبت‌گیری واکسن انجام نشده و از مردم تقاضا کرد از حضور و تجمع بی‌مورد در مراکز بهداشتی خودداری کنند.

با این حال، فضای متشنج جامعه در شرایط بحرانی کرونا به‌خصوص در کلانشهرها، واکنش به هر خبری را اجتناب‌ناپذیر می‌کند. همین شد که تکذیب‌های نهادهای رسمی هم جلودار حجم بالای مراجعات به سرای محله‌های تهران نبود. با استعلام شهرداری از وزارت بهداشت، به سرعت هر سه دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایران و شهیدبهشتی تأکید کردند که فراخوانی برای مراجعه حضوری نداده‌اند و اخبار صحت ندارد؛ چراکه هر مراجعه حضوری بار انتشار بیماری را افزایش می‌دهد.

سامانه‌ای که هنوز معلوم نیست وجود دارد یا نه؟

ماجرای نحوه ثبت‌نام از گروه دوم واجد دریافت واکسن البته به اینجا ختم نمی‌شود. در واقع وزارت بهداشت با اطلاعاتی که هر روز به یک شکل در مورد نحوه ثبت‌نام از این گروه سنی می‌دهد، خود به نوعی موجب سردرگمی مردم شده. برای مثال علیرضا رئیسی، سخنگوی ستاد ملی مقابله با کرونا از راه‌اندازی سامانه جامع واکسیناسیون کرونا در کشور خبر داد که براساس آن افراد می‌توانند در این سامانه شغل و بیماری خود را اظهار کرده و از زمان تزریق واکسن خود مطلع شوند: برای کسانی که پرونده الکترونیک ندارند، از طریق این سامانه اعلام خواهیم کرد که باید چه اقدامی انجام دهند و مراجعه برای دریافت خدمات حضوری خواهد بود.

با این حال نادر توکلی معاون درمان ستاد کرونای تهران در پاسخ به این سوال که افراد دارای اولویت تزریق واکسن که در لیست وزارت بهداشت نیستند، در چه سامانه‌ای باید ثبت‌نام کنند، عنوان می‌کند: «هنوز سامانه‌ای در این زمینه اعلام نشده است.» او در عین حال در مورد افراد بالای ۶۵سال که در لیست وزارت بهداشت نیستند، تصریح کرد: «این افراد یا باید صبر کنند یا به معاونت بهداشتی وزارتخانه اطلاع دهند که از طریق سامانه ۴۰۳۰ یا از طریق ۱۹۰ می‌توانند اقدام کنند و اطلاع دهند.»

برای روشن‌شدن بیشتر موضوع و کمترشدن سردرگمی، سراغ چند سالمندی که درحال حاضر واجد شرایط واکسیناسیون هستند، رفته‌ایم. خانم نوذر ساکن منطقه 9 تهران با 84سال سن، هفته اول اردیبهشت در خانه بهداشت محله‌ای که در آن پرونده سلامتش ثبت شده است، واکسن زده. او در توضیح روند کار به «شهروند» می‌گوید: «یکی از همسایه‌ها برای پرس‌وجو به به خانه بهداشت مراجعه کرده بود و آنجا اسم من را در لیست افراد واجد شرایط دیده بود. وقتی به من گفت مراجعه کردم و واکسن اول کرونا را برایم تزریق کردند و گفتند سه‌ماه دیگر برای تزریق واکسن دوم مراجعه کنم.»

تماس نگرفتند، خودمان رفتیم با کارت ملی واکسن زدند

نوه خانم ماهرخ امینی که دو روز پیش در خانه سلامت محدوده میدان المپیک تهران واکسن دریافت کرده است نیز، درباره نحوه مراجعه و تزریق واکسن به «شهروند» توضیح می‌دهد: «تماسی با ما گرفته نشد؛ وقتی اعلام کردند که به سالمندان بالای 80سال واکسن تزریق می‌شود، ما به یکی از خانه‌های سلامت محله مراجعه کردیم و مشخصات مادربزرگ را گفتیم.»

او تأکید می‌کند که همه اعضای خانواده قبلا در سامانه سلامت وزارت بهداشت ثبت‌نام کرده بودند. مادربزرگ 85 ساله‌اش با همراه داشتن کارت ملی به این مرکز مراجعه و واکسن کرونا را دریافت کرده است.

حواستان به تماس و پیامک‌های وزارت بهداشت باشد

گفتنی است جعفر صادق تبریزی، در آخرین اظهارات رسمی وزارت بهداشت درباره روند واکسیناسیون سالمندان توضیح داده است: «از سه‌شنبه گذشته با افراد بالای ۸۰سال در حال تماس هستیم و برای گرفتن واکسن کرونا از آنها دعوت به عمل می‌آوریم تا در زمان و محل خاصی که از قبل پیش‌بینی شده است، حضور یابند.»

به گفته رئیس مرکز مدیریت شبکه بهداشت یک‌میلیون و ۱۵۰هزار نفر بالای ۸۰سال در کشور داریم که حدود ۲۵درصد از آنها در روستاها و باقی آنها در شهرها حضور دارند که کار واکسیناسیون آنها شروع شده است.

صادق تبریزی تأکید می‌کند همه تلاش ما این است که تا ۱۵ اردیبهشت‌ماه واکسیناسیون بالای ۸۰‌ساله‌ها به اتمام برسد. به این منظور، اطلاع‌رسانی و خبرکردن افراد تا اوایل هفته آینده از طریق تلفن و سپس از طریق تلفن و پیامک خواهد بود. برای روستاییان عزیز از طریق تماس تلفنی و برای شهرنشینان از طریق پیامک خبررسانی خواهد شد. این پیامک‌ها صرفا با پیش‌شماره‌های وزارت بهداشت یعنی v.behdasht انجام می‌پذیرد.