قاصدک 24
بلیط هواپیما سفرمارکت

مطالبه‌گری وظیفه بهزیستی است

سیدحسن موسوی‌چلک رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران نامگذاری روزها و مناسبت‌ها با عناوین خاص فرصتی برای سپاسگزاری از کسانی است که در آن حوزه کار می‌کنند. یکی از این مناسبت‌ها، روز بهزیستی و تامین اجتماعی است که چند سالی است هر دو سازمان این روز را در مراسمی جشن می‌گیرند. در ابتدا به‌عنوان رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران این مناسبت را به همه همکاران بخش‌های دولتی، غیردولتی و خصوصی مرتبط با سازمان تبریک می‌گویم. یکی از سازمان‌های بزرگ و مهم اجتماعی، سازمان بهزیستی کشور است که هم براساس قانون تاسیسش در راستای اجرای اصل 21 و 29 قانون اساسی وظایف مختلفی را در حوزه پیشگیری از آسیب‌ها، معلولیت‌ها، توانبخشی، تجدید تربیت منحرفان اجتماعی، حمایت از کودکان بی‌سرپرست، زنان سرپرست خانوار، خانواده‌های نیازمند را برعهده دارد. هم به‌واسطه قوانین متعددی که سازمان در آن حوزه مسئولیت دارد، مثل قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، قانون حمایت از اطفال و نوجوانان، قانون حمایت از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست، قانون مبارزه با موادمخدر و روانگردان‌ها و قوانین متعدد دیگری که بهزیستی به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در آن حوزه‌ها مسئولیت دارد یا آئین‌نامه‌هایی -که باز به استناد آن- بهزیستی مسئولیت دارد؛ مثل آئین‌نامه ساماندهی کودکان خیابانی، آئین‌نامه مربوط به اورژانس اجتماعی، حوزه مناسب‌سازی محیط برای افراد دارای معلولیت، جایگاهی که سازمان بهزیستی در حوزه شورای ملی سالمندان برعهده دارد، همه اینها ظرفیت‌های مهمی است که برعهده بهزیستی گذاشته شده است. در واقع بهزیستی به استناد این قوانین، وظایف متعددی را برعهده دارد و قوانین دیگر که باز به طور غیرمستقیم بهزیستی می‌تواند از این ظرفیت‌ها برای جامعه هدفش استفاده کند. انتظاری که دارم این است که بهزیستی بتواند یک سازمان مطالبه‌گر باشد. در عین حال که می‌دانم باید سازمان پاسخگو باشد، اما مطالبه‌گری یکی از مهم‌ترین وظایفی است که سازمان بهزیستی به مسئولیت آن می‌پردازد به این دلیل که بسیاری از وظایفی که این سازمان دارد، ماهیت بین‌بخشی و فرابخشی دارد و طبیعتا برای ایفای این وظایف باید بتواند قدرت چانه‌زنی، قدرت مطالبه‌گری را داشته باشد تا بتواند به عنوان یک نهاد دولتی، از حقوق جامعه هدف و ذینفعان خودش دفاع کند. چه ذینفعان عمومی یعنی همه مردم به استناد وظایفی که بهزیستی در حوزه پیشگیری و معلولیت‌ها دارد و چه در راستای مسئولیتی که به عنوان متولی سلامت اجتماعی به عهده دارد و از آن طرف دفاع از حقوق کسانی که ذینفع خاص سازمان بهزیستی هستند و طبیعتا این وظیفه برای این سازمان بسیار مهم و کلیدی است به همین دلیل انتظار داریم که سازمان بهزیستی بتواند مطالبه‌گری خودش را در راستای دفاع از حقوق ذینفعانش به درستی انجام دهد. اگرچه دولت و حاکمیت به بهزیستی باید بیش از آنچه تا به امروز به ظرفیت‌های قانونی بهزیستی هم برای توسعه کیفی و هم برای توسعه کمی‌اش توجه می‌کرد، توجه کند؛ چراکه موضوعاتی که سازمان بهزیستی دنبال می‌کند، اکثرا موضوعات حاکمیتی است و طبیعتا انتظار این است که به اندازه اهمیتش حاکمیت هم به آن توجه بیشتری به معنای عام خودش نشان دهد. در کنار این که برای ذینفعان، مطالبه‌گری انجام می‌شود برای شرکای اجتماعی سازمان هم به همین شکل باشد. چون سازمان بهزیستی نباید شرکای خودش را فراموش بکند. حمایت از شرکای سازمان به نوعی حمایت از ذینفعان ان سازمان هم قلمداد می‌شود. ضمن اینکه سازمان بهزیستی هم باید در این بخش مورد توجه و حمایت قرار بگیرد. لذا معتقدم به اندازه سختی کاری که کارکنان سازمان بهزیستی دارند به همان اندازه به این کارکنان توجه نمی‌شود. سختی کار سازمان بهزیستی به مراتب از خیلی از سازمان‌هایی که ممکن است مزایای ویژه‌تری را دارند، کمتر نیست. معمولا در کشورهای مختلف کسانی که در این حوزه‌ها کار می کنند از مزایای بیشتری برخوردار هستند. این به منزله توزیع منابع پیش‌بینی شده برای جامعه هدف که برای کارکنان استفاده شود، نیست. آن سر جای خودش حتما موضوع ذینفعان که باید انجام شود، به طور جدّ انجام شود و هیچ منافاتی با توجه به کارکنان سازمان هم ندارد. لذا هر سه ضلع شرکای اجتماعی، کارکنان و ذینفعان باید مورد توجه و حمایت بیشتر قرار بگیرند و همه سازمان بهزیستی را به پرداخت مستمری و غیره خلاصه نکنیم. سازمان بهزیستی، سازمان متولی سلامت اجتماعی است؛ اگر درک درستی از مفهوم سلامت اجتماعی داشته باشیم. اهمیت متولی‌گری سلامت اجتماعی را هم باور بکنیم و بشناسیم که معتقدم این باور در بهزیستی نهادینه شده نیست و حتی دیگران هم براحتی بهزیستی را به عنوان متولی سلامت اجتماعی متاسفانه قبول ندارند به همین دلیل می‌بینید که یک سازمان اجتماعی شکل می‌گیرد، توزیع جای دیگر در حال شکل‌گیری است، وزارت بهداشت خودش را متولی این حوزه می‌داند و بهزیستی تقریبا آن جایگاه قانونی که برایش تعریف شد را در عمل نتوانسته پیاده کند.