روزنامه خراسان
1403/03/16
زیر پوست شهرهای ایران در پوشش داستان
الهه آرانیان- شهرها به آدمهایشان و رویدادهایی که در آنها رخ میدهند، زندهاند. هر شهر و هر منطقه، قصهها و روایتهای خودش را دارد؛ ساختمانها، خیابانها، کوچهها و... در شهرها خاطرهساز و خاطرهانگیزند. نویسندههای بسیاری روایتها و داستانهای خودشان را از شهر و روستای زادگاهشان یا از منطقهای که روزگاری در آن ساکن بودهاند و حس تعلق خاطر به آن دارند، نوشتهاند. یکی از بزرگ ترین و زبدهترین نویسندهها در این حوزه که به نام ادبیات اقلیمی معروف است، نادر ابراهیمی است. ابراهیمی با نوشتن رمان هفتجلدی «آتش بدون دود» نام ترکمنصحرا و مردمان آن منطقه و سرگذشت پر از رنج و سختیاش را در دنیای داستانها ماندگار کرد. «آتش بدون دود»، رمانی درباره سرگذشت تاریخی مردم منطقه ترکمنصحرا از دو قبیله بزرگ «یموت» و «گوکلان» است. نادر ابراهیمی به زیبایی این سرگذشت را از گذشته تا دوران معاصر روایت میکند. امروز 16خرداد، شانزدهمین سالروز درگذشت این نویسنده بزرگ معاصر است. به همین مناسبت، در ادامه از کتابهای مختلفی که شهرها و قصههایشان هستند، نوشتهایم. داستانهای تلخ و شیرین پایتخت در اولین روزهای خرداد 1403، انتشارات سوره مهر یک کتاب تازه به نام «تهران جان» از مهدی قزلی و مکرمه شوشتری منتشر کرد؛ اثری که شامل روایتهایی از نگاه 15 نویسنده جوان درباره شهر تهران است. زندگی در پایتخت، سختیها و البته شیرینیهای خاص خود را دارد و خواندن روایتهایی درباره این شهر بزرگ میتواند برای مخاطبان علاقهمند به تهران جذاب باشد. روایتهای کتاب، روایتهای بخش شهر در پنجمین دوره «جایزه داستان تهران» است که با گردآوری قزلی و شوشتری جمعآوری شده است. در بخشی از کتاب میخوانیم: «شهر به خاطر آدمهایش شهر میشود. تهران گرانیگاه جمهور آدمهای مهم و اجتماعات موثر و حوادث تاریخساز معاصر و مرکز ثقل ایران است. تهران پذیرای دوست و دشمن و میزبان همه سلیقهها بوده است. تهران، ملیترین شهر ایران است. هنوز نفی بلد از تهران تنبیه و مجازات به حساب میآید. هنرمندان و نویسندگان بزرگ عموماً ساکن تهران بودهاند و حتی ارباب عمایم در قم با تهران در رفتوآمدند». یکی دیگر از کتابهایی که به تازگی درباره پایتخت نوشته شده است، کتاب «تهران»، نوشته سلمان امین، نویسنده رمان «کاکا کرمکی، پسری که پدرش درآمد» است. «تهران» با جستارهایی در هفت فصل به همراه عکسهای رامتین فیروزیان، کلیشههای مرسومی را که درباره تهران وجود دارد، از بین میبرد و با سفر به زیر پوست شهر و نقاط مختلف آن مخاطب را از زاویهای جدید و متفاوت با تهران همراه میکند. «تهران» را نشر چشمه منتشر کرده است. خاطرهبازی با مشهد قدیم مشهد همیشه به دلایل مختلف حائز اهمیت بوده است؛ از قرار گرفتن حرم مطهر امام هشتم(ع) در این شهر گرفته تا نقش بیبدیل مشهد و خراسان در تاریخ ادبیات و فرهنگ ایران. یکی از کتابهایی که تعلق خاطر نویسندهاش به مشهد را به خوبی بیان کرده، «کافه داش آقا» نوشته زندهیاد سعید تشکری است. او در این رمان 250 صفحهای با فضاها و مکانهای مشهد قدیم خاطرهبازی و داستانی را براساس حافظه جمعی مشهدیها روایت میکند. داستان «کافه داش آقا» به دوران پهلوی برمیگردد. «کافه داشآقا» قهرمانی سرگشته به نام «ارسلان» دارد که به هر دری میزند تا مسیر زندگیاش را پیدا کند. در بخشی از این کتاب که انتشارات سپیدهباوران منتشر کرده است، میخوانیم: «فقط یک پنجره کافی بود که تو رو از اون دید و نوشت. مثلاً پنجره آپاراتخانه سینما ایران یا همون دیدهبان، تئاتر ملی با سینمای تابستانیاش، تو اون وقتی که ارگ، خوشحالترین خیابون مشهد بود. انگار شادی میفروخت». یک قرن در هوای شیراز شیراز یکی از دوستداشتنیترین شهرهای ایران است. هرکس به این شهر سفر کرده، تا مدتها حال و هوای خوب و خاطره از این شهر دارد. شاید برایتان جالب باشد بدانید نویسندههای بزرگی مانند سیمین دانشور، صادق چوبک و صادق هدایت که زمانی به شیراز سفر کرده یا در این شهر زندگی کردهاند، نظرشان درباره شیراز چیست و آیا آنها هم مثل شما فکر میکنند یا نه. محمد کشاورز، نویسندهای است که سیویک داستان کوتاه از نویسندههای چیرهدست معاصر درباره شهر شیراز را در کتابی به نام «شیراز» گردآوری کرده است؛ داستانهایی که در طول قرن اخیر نوشته شدهاند. کشاورز در مقدمه کتاب نوشته که گاهی یک شهر در ادبیات برجسته میشود. او نیویورک را مثال زده و گفته نویسندگان بیشماری نیویورک را بهعنوان مکان داستانهایشان انتخاب و هر کدام توصیف متفاوتی از این شهر ارائه کردهاند. به زعم او، شیراز نیز چنین ویژگی شگفتآوری دارد. شیراز هر انسانی را مسحور خود میکند. کتاب «شیراز» را نشر نیلوفر در سال 1401 به چاپ رساند. 20 داستان از رشت و 7 داستان از اصفهان یکی از شهرهایی که سفر به آن از واجبات است، شهر زیبا و زنده رشت است؛ شهری که علاوه بر دارا بودن جاذبههای طبیعی فراوان، بستر وقایع تاریخی متعددی هم بوده است. کتاب «رشت؛ یک شهر بیست داستان» با گردآوری و مقدمه کیهان خانجانی گزیدهای از داستانهای نویسندههای گیلانی را درباره رشت به مخاطب پیشکش میکند. خانجانی در مقدمه درباره انتخاب داستانها مینویسد: «گزیده پیش رو مجموعهای است از داستانهای نویسندگان گیلان که در انتخابشان سعی بر این بوده است که رشت در قامت شهری با سابقه صدساله شهرنشینی، به مثابه شخصیت باشد نه تیپ، تصویر باشد نه قاب، مظروف باشد نه ظرف». از دیگر شهرهای خاطرهانگیز ایران، اصفهان است؛ شهری که به نصف جهان مشهور است. انتشارات افق کتابی به نام «کتاب اصفهان» منتشر کرده که هفت داستان از هفت نویسنده نامآشنا از جمله جعفر مدرس صادقی، علی خدایی، نسیبه فضلاللهی، محمد طلوعی، اصغر عبداللهی، آرش صادقبیگی و کیهان خانجانی درباره شهر اصفهان را در برمیگیرد.
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه
زیر پوست شهرهای ایران در پوشش داستان
یک نگرانی بزرگ؛جایگاه علمی ایران شاید از دست برود
پیشنهادی برای تغییر ریل مولدسازی در استان
2 معمای جنایی روی میز قاضی !
«طوفان الاقصی» از دید رهبر انقلاب
همه نگاهها به شورای نگهبان
راه ترمیم عهدشکنی چینی
مسئولیتدادن به کودکان در خانه؛ چرا و چگونه؟
رشد اقتصادی مثبت اما نفتی
جهنم حزب ا... برای صهیونیست ها
اولین مقاصد سفر باقری « زمانه » انتخاباتی تلویزیون و تبرئه خان
ملت ایران به یک رئیس جمهور فعال، پرکار، آگاه و معتقد به مبانی انقلاب احتیاج دارد