جای خالی ایران در نشست شرم‌الشیخ


عبدالرضا فرجی‌راد 
استاد ژئوپلیتیک 

ترامپ تقریباً نزدیک به یک هفته است که اظهارات مثبتی را مطرح می‌کند. با توجه به آغاز آتش‌بس و چندین بار ابراز رضایت ایران از این آتش‌بس دوباره آمریکایی‌ها اعلام کردند که می‌خواهند با ایران همکاری کنند و چندین مصاحبه در این زمینه داشتند. از سوی دیگر، مسئله تعجب‌برانگیز این است که وزارت خارجه آمریکا هم از ایران دعوت کرده است. به طور رسمی، در چند دهه اخیر ما چنین روابط علنی با آمریکا نداشتیم و حتی در زمان‌هایی که روابط بهتری وجود داشت، بیشتر از طریق سوئیس پیام‌ها منتقل می‌شد. این مسئله نشان می‌دهد که ترامپ در حال برنامه‌ریزی‌های بزرگی در خاورمیانه است. آمریکا  پس از غزه، برنامه‌های دیگری در نظر دارد. ممکن است به لبنان توجه کند یا به طرح ابراهیم پرداخته شود. همچنین ممکن است تحت فشار قرار گیرد تا مسئله دو کشور را مطرح کند، زیرا اروپا و کشورهای عربی هم در حال فشار بر سر این موضوع هستند. دعوت از ایران می‌تواند ذهنیتی را در جامعه بین‌المللی و حتی در خود ایران ایجاد کند که آمریکا به دنبال یک نوع آرامش و حل و فصل مسائل با ایران است.  تاکید می‌کنم این موضوع تنها ذهنیت خواهد ساخت و ممکن است واقعیت نداشته باشد. ما نباید به گونه‌ای با این قضیه برخورد کنیم که اگر به ما تجاوز دیگری صورت گرفت، به ما بگویند که آمریکا از شما دعوت کرد و شما نپذیرفتید. نباید این دعوت بهانه‌ای شود که بگویند،  رئیس‌جمهور آمریکا چندین بار تقاضای همکاری کرد. در گذشته، ما پنج دور مذاکره کردیم و برای دور ششم  آماده بودیم  که حمله کردند. آمریکا چراغ سبز به اسرائیل داد و خود هم مراکز هسته‌ای را بمباران کرد، اما واکنش بین‌المللی به نفع ما بود.  اکثر کشور‌ها و   حتی در استانبول در کنفرانس اسلامی حملات اسرائیل را محکوم کردند. نباید طوری عمل کنیم که در صورت بروز هرگونه اتفاقی هم در داخل و هم در خارج مجبور به پاسخگویی باشیم. ایران نباید مسئله دعوت را نادیده می‌گرفت و باید به نوعی به این دعوت پاسخ می‌داد. مصری‌ها هم علاوه بر آمریکا، رسما از ایران دعوت کرده‌اند. اگر نمی‌خواهستیم در سطح بالا شرکت کنیم، می‌توانستیم در سطح پایین‌تری مانند معاون وزیر یا مدیرکل حاضر شویم. نباید به گونه‌ای رفتار کنیم که پس از این نشست، دولت نسبت  به منطقه، افکار عمومی داخل کشور  و جامعه جهانی بدهکار شود. بعد از این دعوت در داخل نیز انتظاراتی شکل گرفته است.
سیاست‌های آمریکا نسبت به ایران تغییر نکرده است. موضوع غنی‌سازی صفر  و سیاست‌هایی مثل مسائل موشکی  همچنان پابرجاست. اما ترامپ اغلب  می‌خواهد از طریق دوستی به خواسته‌های خود برسد و  آنچه را که با تهدید به دست نیاورده با دوستی حاصل کند.  اهداف آمریکا تغییر نکرده و تنها روش‌ها و تاکتیک‌ها متفاوت شده است. ما باید افکار عمومی و دولت‌های کشورهای مختلف را در نظر بگیریم و به این نکته توجه کنیم که همه این تحلیل را ندارند که   سیاست‌های آمریکا در رابطه با مسائل هسته‌ای و موشکی ایران تغییر نکرده است. به همین دلیل، باید حرکتی انجام دهیم تا بعداً به ما نگویند که شما حرکت مثبتی انجام ندادید، وگرنه فرصت بود.