«همدلی» یادداشت وزیرخارجه آمریکا در نشریه «وال‌استریت‌ژورنال» و حمله او به ایران را در گفت‌وگو با کارشناس این حوزه بررسی کرد

واشنگتن، مانع بین تهران و ریاض
پمپئو: دولت ترامپ برای بازسازی مشارکت آمریکا- عربستان در واشنگتن طرفدار ندارد
علی بیگدلی: آنچه برای دولت ترامپ اهمیت دارد منافع ملی است نه حقوق بشر
همدلی| گروه سیاسی: تنها چند روز پس از برگزاری کنفرانس وحدت اسلامی در تهران و سخنان «حسن روحانی»، رئیس جمهوری که در آن به‌طور تلویحی حمایتی از عربستان کرد و در دیدار برخی از مدعوین این کنفرانس با مقام رهبری که در آن به وحدت کشورهای اسلامی تاکید شد، مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا در یادداشتی در نشریه «وال‌استریت‌ژورنال» به حمایت بی قید و شرط از «بن‌سلمان»، ولیعهد و همچنین دولت سعودی و حمله به جمهوری اسلامی ایران پرداخت.


این حمایت و حمله از دو جهت قابل واکاوی است. نخست آنکه دولت‌مردان آمریکا دریافته‌اند که ایران یک قدرت منطقه‌ای و تاثیرگذار است و سخنان مسئولان آن نیز می‌تواند به همان اندازه از اهمیت برخوردار باشد که وزیرخارجه قدرتمندترین کشور جهان را وادار به واکنش کند. نکته دوم نیز این است که ایران می‌تواند با توجه به ظرفیت‌های موجودش، روابط خود و کشورهای همسایه را به سطحی مطلوب برساند که در گذشته نیز چنین اتفاقی افتاده بود.
رهبر انقلاب و رئیس جمهور هردو بر لزوم احترام به عربستان اشاره کردند و این اشاره نشان از آن دارد که یک کشور همسایه مسلمان برای جمهوری اسلامی ایران از اهمیت و احترام (اگر متقابل باشد) ویژه‌ای برخوردار است.
یادداشت پمپئو در وال استریت ژورنال بیش از هر چیز نشان از آن دارد که دولت فعلی آمریکا علاقه‌ای به نزدیکی ایران و عربستان، این دو قدرت منطقه‌ای ندارد و در تلاش است با کمک لابی اسرائیلی‌ها، فاصله جمهوری اسلامی با برخی کشورهای مسلمان و همسایه را بیش از پیش زیاد کند.
فاصله ایران با کشورهای مسلمان و با قدرت منطقه بیش از پیش اسرائیل را خشنود می‌کند و سفرهای پی‌درپی «بنیامین نتانیاهو» به کشورهای عربی و مسلمان منطقه نشان از این دارد که تندروهای آمریکا و اسرائیل دست‌به‌دست هم داده‌اند تا ضمن منزوی کردن ایران به منافع خود در سرزمین‌های اشغالی نیز برسند و در واقع با یک تیر چند نشان بزنند.
شاید بایسته باشد که دستگاه دیپلماسی ایران برای ابتر کردن نقشه‌های تندروهای آمریکا ـ اسرائیل، دست به سیاستی جدید در منطقه و به‌خصوص با عربستان بزند و ضمن نزدیکی با آنها از منافع مشترک با این کشورها برای بهبود روابط استفاده کند.
«همدلی» در همین خصوص نظر «علی بیگدلی» کارشناس مسائل اروپا و آمریکا و استاد دانشگاه شهید بهشتی را جویا شده که در ادامه می‌خوانید:
ضرورت حفظ مثلث آمریکا، اسرائیل و عربستان در منطقه برای ترامپ
«علی بیگدلی» کارشناس مسائل آمریکا و اروپا و عضو هیات علمی دانشگاه، در گفت‌وگو با «همدلی» ضمن بررسی جنبه‌های سیاسی یادداشت «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه آمریکا در روزنامه «وال استریت ژورنال»، گفت: «به نظر می‌رسد در چنین شرایطی، ضرورت نداشت که پمپئو چنین سخنان دوپهلویی بزند، و معلوم هم نیست که خاستگاه چنین سخنانی کجاست. اما ازسوی دیگر باید گفت که اینگونه هم نیست که «نفوذ کلام» ما بتواند بین عربستان و آمریکا شکافی ایجاد کند. با توجه به اینکه هم‌اکنون ترامپ به خاطر قتل «خاشقجی»، تحت فشار بسیار شدید دموکرات‌ها قرار دارد. دموکرات‌ها از ترامپ می‌خواهند که همسر خاشقجی و همچنین موضوع خاشقجی به عنوان یک اقدام ضد حقوق بشر را رها نکند. این در حالی است که ترامپ بارها به صراحت اعلام کرده که آنچه برای دولت ترامپ اهمیت دارد منافع ملی خواهد بود نه حقوق بشر. این موضوع در گروه بیست نیز مطرح خواهد شد.»
این تحلیلگر مسائل سیاسی افزود: « نکته مهمی که قرار است به عنوان نقطه پایان مساله خاشقجی از آن یاد کرد، ملاقاتی است که قرار است اردوغان با بن سلمان در نشست گروه بیست انجام دهد. این ملاقات نشان از آن دارد که با توجه به تلاش دموکرات‌ها در زمینه حفظ و بررسی قتل خاشقجی تا بیستم ژانویه که کنگره تشکیل می‌شود، از آن علیه ترامپ استفاده کنند، اما این ملاقات نشان از این دارد که اصل موضوع در حال پایان یافتن است».
این استاد دانشگاه با بررسی گزیده‌ای از سخنان مقامات ایرانی و عدم تاثیر نفوذ کلام مقامات ایرانی در ایجاد شکاف بین عربستان و آمریکا، گفت: «به نظر من با توجه به آنچه که حسن روحانی در کنفرانس وحدت اسلامی مبنی بر اینکه، ایران حاضر است کانون‌های تروریسم در عربستان را پاکسازی کند، از جنبه سیاسی دستآورد خاصی برای ما نداشته باشد. اما می‌توان با وسواس بیشتری در مورد یادداشت پمپئو گفت که این یادداشت پاسخی دوسویه‌ به همراه دارد. یک‌سوی یادداشت پمپئو، می‌تواند پاسخی به این دو مقام ارشد کشورمان باشد. سویه دیگر این یادداشت، پیامی است برای داخل آمریکا و در پاسخ به آنهایی که سودای دست کشیدن از عربستان را در سر دارند. به نوعی پمپئو به این دسته از مخالفین گسترش رابطه با عربستان گفته است که ما قصد کشیدن دست از عربستان نخواهیم داشت، چون این رابطه و دوستی، یک دوستی و رابطه استراتژیک است. بنابراین ما نمی‌توانیم مثلث اسرائیل-عربستان-آمریکا را که از نظر سیاسی و استرتژیک برای ما(آمریکا) مهم است از دست بدهیم. چون اگر این مثلث متزلزل شود، به باور آمریکایی‌ها، فضا برای مانور ایران در منطقه باز خواهد شد و همچنین تمدید رابطه عربستان و آمریکا منفعت اقتصادی نیز در پی داشت. برای مثال قراردادهایی که آمریکا با عربستان در زمینه اقتصادی بسته بودند».
علی بیگدلی در پاسخ به این سوال که چرا معمولا در سیاست‌های کلان آمریکا، بین دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان مخالفت جدی یا اختلافی صورت نمی‌گیرد، اما در مورد موضوعاتی مانند ایران با همدیگر به شدت مخالفت می‌کنند، گفت: «بله این نکته که اختلاف دموکرات‎‌ها و جمهوری خواهان در مباحث کلان موضوعیت ندارد، نکته درستی است. چون دموکرات‌ها و جمهوری خواهان بر سر منافع ملی آمریکا به هیچ وجه مخالفتی ندارند، بلکه تنها در موارد بسیار جزئی اختلاف دارند، اگر می‌بینید که با ترامپ مخالفت هایی می‌شود و او را نقد می‌کنند، به خاطر خود ترامپ است که حملات شدیدی به اوباما بر سر ایران می‌کند، آنها نیز متقابلا با ترامپ مخالفت می‌کنند. ‌
«پمپئو» با تمجید از «بن سلمان»، ایران را مقصر جنگ یمن قلمداد کرد
«مایک پمپئو» بامداد دیروز با انتشار یادداشتی در «وال استریت ژورنال» عنوان کرد: «مشارکت آمریکا- (عربستان) سعودی، حیاتی است».
وزیر خارجه آمریکا نوشت: «تلاش دولت ترامپ برای بازسازی مشارکت آمریکا- عربستان سعودی در سالن‌های واشنگتن طرفدار ندارد، جایی که سیاستمداران هر دو حزب برای مدتی طولانی از کارنامه حقوق بشری پادشاهی (عربستان سعودی) برای درخواستشان برای کاستن از میزان ائتلاف (واشنگتن با ریاض) استفاده کرده‌اند. قتل جمال خاشقچی تبعه سعودی در ماه اکتبر در ترکیه، سبب تشدید فریاد‌ها در کنگره آمریکا شده است و رسانه‌ها هم بر این اوضاع دامن می‌زنند، اما کاستن از پیوند‌های آمریکا- سعودی اشتباهی بزرگ برای امنیت ملی آمریکا و همچنین متحدانمان خواهد بود».
وی ادامه داد: «پادشاهی (عربستان سعودی) نیرویی قدرتمند برای ثبات در خاورمیانه است. عربستان سعودی در حال کار برای حفظ دموکراسی شکننده عراق و حفظ ارتباط بغداد با منافع غرب است تا (بغداد) با منافع ایران مرتبط نباشد. ریاض با همکاری با کشور‌های میزبان مهاجران، در حال کمک برای مدیریت سیل مهاجران متواری از جنگ داخلی سوریه است و از نزدیک در حال همکای با مصر و استقرار روابط مستحکم‌تر با اسرائیل است. عربستان سعودی همچنین، میلیون‌ها دلار به تلاش به رهبری آمریکا برای جنگ با داعش و دیگر سازمان‌های تروریستی کمک کرده است. تولید نفت سعودی و ثبات اقتصادی، برای ثبات منطقه و امنیت انرژی جهانی مولفه‌هایی کلیدی هستند».
پمپئو مدعی شد: «آیا این تصادفی است که کسانی که در حال استفاده از قتل خاشقچی به عنوان چماق علیه سیاست رئیس‌جمهور ترامپ در قبال عربستان سعودی استفاده می‌کنند، همان‌هایی هستند که از اقدامات باراک اوباما برای ایجاد روابط حسنه با ایران حمایت کردند؟ رژیمی که هزاران نفر را در سطح جهان شامل صد‌ها آمریکایی را کشته و با مردم خودش با وحشی‌گری رفتار می‌کند. وقتی آقای اوباما به رژیم ایران پالت‌های چوبی حاوی پول نقد داد تا آن‌ها با این پول‌ها کارشان به عنوان بزرگ‌ترین حامی دولتی تروریست در جهان را انجام دهند، این سر و صداکنندگان و نماد‌های حقوق بشری کجا بودند؟»
پمپئو همچنین ادعا کرد: «عربستان سعودی مانند آمریکا و برخلاف نظر بسیاری از این منتقدان، تهدید بسیار بزرگ جمهوری اسلامی ایران برای جهان را درک می‌کند. ایران امروز به تعبیر هنری کیسینجر یک کشور نیست بلکه یک نهضت است و اهداف آن صدور انقلاب اسلامی از تهران به دمشق، نابودی اسرائیل و منکوب کردن هر کسی است که با آن مخالفت می‌کند و این موضوع از مردم ایران شروع شد. یک ایران جسور شده، سبب کشتار و تخریب بیشتر در خاورمیانه، زدن جرقه مسابقه منطقه‌ای سلاح اتمی، تهدید مسیر‌های تجارت و تحریک تروریسم در جهان خواهد شد».
وزیر خارجه دولت «دونالد ترامپ» ادامه داد: «یکی از اقدامات اولیه محمد بن سلمان به عنوان، ولی عهد سعودی، تلاش برای خشکاندن ریشه نفوذ ثبات زدای ایران در یمن بود، جایی که در آن شورشیان حوثی مورد حمایت تهران در سال ۲۰۱۵ قدرت را غصب کردند. تهران در حال ایجاد موجودیتی شبیه به حزب‌الله در شبه جزیره عربستان است، گروهی ستیزه جو با قدرتی سیاسی که می‌تواند مراکز جمعیتی سعودی را به گروگان بگیرد همانطور که موشک‌های حزب‌الله در جنوب لبنان تهدیدی برای اسرائیل هستند».
پمپئو مدعی شد: «حوثی‌ها سرزمین سعودی را اشغال کردند، یک بندر مهم را گرفته و با کمک ایران برنامه موشک بالستیک خودشان را تقویت کردند تا بتوانند به فرودگاه بین‌المللی ریاض شلیک کنند، فرودگاهی که ده‌ها هزار آمریکایی از آن برای سفر استفاده می‌کنند. در این بین، تهران از خودش هیچ علاقه واقعی در حصول به راه‌حل دیپلماتیک برای جنگ یمن نشان نداده است».
وزیر خارجه آمریکا در حالی که چندین تن از قانونگذاران جمهوری‌خواه و دموکرات کنگره در هفته‌های اخیر بار‌ها واشنگتن را شریک جرم کشتار غیرنظامیان یمنی توسط ائتلاف سعودی خوانده‌اند، مدعی شده که دولت ترامپ تلاش زیادی برای کاهش آلام مردم یمن انجام داده است.
دیپلمات ارشد آمریکایی ادعا کرد: «دولت ترامپ اقدامات بسیاری برای کاستن از رنج یمن ناشی از جنگ، بیماری و قحطی انجام داده است. ما به منظور کاستن از تلفات غیرنظامیان، برای بهبود هدف گیری (حملات) سعودی تلاش کردیم و با کمک‌های مردم سخاوتمندمان، کمک‌های انسانی برای یمن جلب کرده‌ایم». پمپئو مدعی شد: «اگر تلاش‌های آمریکا نبود، تلفات در یمن بسیار بالاتر می‌رفت و هیچ میانجی صادقی برای مدیریت اختلافات بین عربستان سعودی و شرکای ائتلاف خلیج (فارس) باقی نمی‌ماند، شرکایی که نیروهایشان در زمینه جنگ در یمن نقشی سرنوشت ساز دارند. ایران علاقه‌ای به پایان رنج یمنی‌ها ندارد؛ حاکمان ایران حتی برای شهروندان معمولی خود اهمیتی قائل نیستند. پادشاهی عربستان سعودی میلیارد‌ها دلار برای رفع رنج مردم یمن سرمایه گذاری کرده است، اما میزان سرمایه‌گذاری ایران در این زمینه، صفر بوده است».
وزیر خارجه آمریکا ادامه داد: «یمن جبهه مهمی در زمینه جنگ با تروریسم است و این موضوع در دولت‌ها و روسای جمهور هر دو حزب ادامه داشته است. گروهی که اکنون به القاعده در شبه جزیره عرب مشهور است، اولین حمله بزرگ خود علیه آمریکایی‌ها را در اکتبر سال ۲۰۰۰ انجام داد و عاملان این حمله، به ناوشکن یو اس‌اس کول زمانی که در بندر عدن یمن پهلو گرفته بود، حمله کردند. این حمله به مرگ ۱۷ ملوان و جراحت ۳۹ تن انجامید».
به گفته پمپئو، «القاعده در شبه جزیره عرب از آن زمان، برای حملات به خاک آمریکا و منافع متحدانمان تلاش کرده است، تلاش‌هایی از قبیل: تلاش ناکام تروریست نیجریه‌ای به نام عمر فاروق برای حمله به پرواز ۲۵۳ خطوط هواپیمایی نورث وست که از آمستردام به دیترویت در کریسمس ۲۰۰۹ می‌رفت تا فاجعه حمله ۲۰۱۵ تهاجم به دفاتر شارلی ابدو در پاریس. داعش هم در یمن حضورش را حفظ کرده و از آنجا به دنبال حمله به آمریکا و متحدانمان است».
وزیر خارجه آمریکا افزود: «رها کردن یا تنزل درجه دادن به ائتلاف آمریکا- سعودی هیچ کاری در جهت تلاش برای سوق دادن ریاض به یک مسیر بهتر در مسائل داخلی این کشور انجام نمی‌دهد. برای تضمین آزادی‌هایی که آمریکا و رئیس‌جمهور ترامپ همیشه برای آن ایستادگی می‌کنند، کار زیادی باقی است. با این وجود، ولی‌عهد کشور را به سمت مسیر اصلاحات برده است، این موضوع را در دادن اجازه رانندگی به زنان، حضور آنان در مسابقات ورزشی، برچیدن پلیس مذهبی و فراخوان او برای بازگشت به اسلام میانه‌رو می‌توان دید».
وی افزود: «آمریکا از قتل خاشقچی چشم پوشی نمی‌کند چرا که (این قتل) با ارزش‌های آمریکایی کاملا ناسازگار است. من این موضوع را در صحبت‌های خصوصی و همچنین علنی خودم را رهبران سعودی گفته‌ام. رئیس‌جمهور ترامپ در پاسخ به این موضوع، دست به اقدام زد. ۲۱ مظنون سعودی در رابطه با این قتل از ورود به آمریکا منع شده‌اند و روادید آن‌ها باطل شده است. ۱۵ نوامبر دولت آمریکا تحت فرمان اجرایی شماره ۱۳۸۱۸ علیه ۱۷ تبعه سعودی تحریم‌هایی اعمال کرد. ما برای دادن پاسخ (به قتل خاشقچی) با چندین کشور از قبیل: فرانسه و آلمان کار کرده‌ایم و آن‌ها هم از اقدامات ما پیروی کرده‌اند. دولت ترامپ در صورتی که حقایق بیشتری درباره قتل خاشقچی روشن شود، اقدامات تنبیهی بیشتری را بررسی خواهد کرد».
وزیر خارجه آمریکا در ادامه یادداشت مفصل خود نوشت: «خوب خواهد بود که منتقدان ائتلاف آمریکا- سعودی مقاله سال ۱۹۷۹ جین کرکپاتریک تحت عنوان «دیکتاتوری و استاندار‌های دوگانه» را دوباره بخوانند، مقاله‌ای که ناکامی دولت (جیمی) کارتر را در تمایز بین حاکمان مستبدِ دوست آمریکا و آن‌هایی که کینه‌توزانه مخالف منافع آمریکا بودند، تحلیل کرد. خواسته‌های ایدئولوژیک آقای کارتر او را در برابر منافع امنیت ملی آمریکا کور کرده بود و او را از اینکه ابتدائا به دنبال منافع آمریکا باشد، بازداشته بود».
او یادداشت خود را اینگونه پایان می‌دهد: «کرکپاتریک نوشت که «ایده‌آلیسم لیبرال نباید با مازوخیسم (لذت بردن از درد) یکسان باشد و نباید با دفاع از آزادی و منافع ملی ناسازگار باشد». این جمله چه یادآور خوبی برای منتقدان رویکرد امروزِ واقعگرایانه و درست رئیس‌جمهور ترامپ درباره روابط آمریکا- سعودی است».