همدلی روند انتخاب پرحاشیه شهردار تهران در شورای پنچم را بررسی کرد پیروز در بهشت

همدلی| ستاره لطفی ـ انتخاب شهردار در شورای پنجم از خوان هفتم به سلامت گذشت و بالاخره با تایید وزارت کشور، صندلی بزرگترین نهاد شهری پایتخت، نصیب مردی از جنس مدیریت شهری شد. «پیروز حناچی» مردی که سوابق علمی و مدیریتی‌اش توانسته امید به آینده‌ای بهتر را برای شهروندان تهرانی به تصویر بکشد و همچنین نقطه پایانی بر بزرگترین چالش شورای پنجم -که دغدغه انتخاب شهردار بود – بگذارد. لازم به ذکر است صندلی سبز رنگ شهرداری تهران در عمر 15 ماهه شورای پنجم، سه شهردار را به خود دیده است.
حناچی بیشتر به عنوان شخصیت علمی و مستقل شناخته می‌شود تا شخصیتی سیاسی که زدوبندهای سیاسی یا سودای رسیدن به پاستور او را به صندلی بزرگترین نهاد شهری پایتخت رسانده باشد. با نیم نگاهی به سوابق علمی حناچی می‌توان مدعی شد که در میان 14 شهردار تهران بعد از انقلاب وی غیرسیاسی‌ترین شهردار راه یافته به بهشت است.
همین سیاسی‌ نبودن یکی از امتیازهای برجسته حناچی است. اگر چه در چند سال اخیر سیاسی‌بازی به انتخاب شهردار تهران سایه انداخته و این سازمان را سیاسی کرده است، اما به گواه کارشناسان شهری، شهرداری به هیچ وجه نباید سیاسی باشد چرا که عملکرد این سازمان عملکردی اجتماعی و شهری است و اگر این سازمان به محلی برای منازعات سیاسی تبدیل شود، نه تنها بر عملکردش تاثیر منفی می‌گذارد بلکه او را از اهدافش دور می‌کند.
پروسه انتخاب شهردار تهران در شورای پنجم


از کش‌وقوس‌های انتخاب «محمدعلی نجفی» و حواشی استعفای وی که چند ماهی اداره پایتخت کشور را به حالت تعلیق درآورد بگذریم، انتخاب «محمدعلی افشانی» برای جلوس بر صندلی شهرداری تهران نیز خالی از حواشی و جنجال نبود، اما وی با اکثریت آرای اعضای شورای شهر تهران صاحب صندلی بزرگترین نهاد شهری پایتخت شد تا یک دوره جدید از مدیریت شهری در تهران آغاز شود.
افشانی برنامه‌های خود را در قالب 14فصل با شعار«شهر زیست‌پذیر، شهروند مشارکت‌پذیر» به شورای شهر ارائه کرد و توانست با کسب 19 رای از رقیب خود یعنی «سمیع‌الله حسینی مکارم» دیگر گزینه تصدی شهرداری تهران، که بعد از نجفی به عنوان سرپرست شهرداری انتخاب شده بود، پیشی بگیرد و راهی بهشت شود.
اما هنوز چند ماهی از جلوس وی بر صندلی بزرگترین نهاد شهری پایتخت نگذشته بود که قانون منع به کار گیری بازنشستگان کشور مطرح شد. براساس این قانون، دستگاه‌ها مکلف شدند که بازنشستگان دارای شرایط از خدمت منتزع کرده و با آنها تسویه حساب کنند. دامنه حاشیه این قانون گریبان مدیریت شهری تهران را گرفت و چالشی شد برای اهالی شورای پنجم که به موجب آن شهر تهران باید در یک بازه زمانی کوتاه پنجمین شهردار(۳ شهردار و ۲ سرپرست) را به خود ببیند.
پس از تصویب و اصلاحیه قانون بحث برانگیز منع به کارگیری بازنشستگان در مجلس و سپس تصویب کلیات آن در شورای نگهبان، این قانون مناقشه برانگیز شد. بیشترین مناقشه حول وضعیت شهردار تهران می چرخید و دعوای حقوقی مجلس و شورا بر سر شهردار تهران آغاز شد و هر کدام از نهادها سعی داشتند توپ را در زمین دیگری بیندازند.
از شورای شهر که اصرار بر ماندن شهردار تهران داشت تا نمایندگان مجلس که معتقد بودند همه در برابر قانون یکسان هستند و هیچ فردی استثنا نیست از جمله شهردار تهران که باید با این سمت خداحافظی کند. البته برخی سیاسیون مانند علی مطهری نیز شهرداری‌ها را مستثنی از قانون منع به کارگیری بازنشستگان دانست.
به گفته وی قانون شامل شهرداران نمی شود، چرا که شهرداران توسط شوراهای اسلامی شهرها انتخاب می شوند و با توجه به این که شوراها منتخب مردم هستند در واقع شهرداران با یک واسطه منتخب مردم هستند و مقامات انتصابی نیستند که قانون منع به کار گیری بازنشستگان شامل آنان شود.
جنجال‌های ابقا یا استعفای شهرداری تهران ادامه داشت و هر روز صدای مخالف یا موافقی بلند شد و نهایتا تهران به سیزدهمین شهردار تهران پس از انقلاب روی خوش نشان نداد و افشانی 59 ساله مغلوب قانون منع به‌کارگیری بازنشستگان شد. با رفتن وی از بهشت مجددا تهران در برزخی دیگر گرفتار شد.
بعد از رفتن افشانی از شهرداری،شورای شهر تهران از میان دو نامزد نهایی پیروز حناچی را به‌عنوان چهاردهمین شهردار پایتخت پس از انقلاب انتخاب کرد. در جلسه رای‌گیری روز سه‌شنبه ۲۲ آبان شورای شهر تهران، پیروز حناچی ۱۱ رای و عباس آخوندی، وزیر سابق راه دولت حسن روحانی ۱۰ رای کسب کرد و این گونه حناچی برای مدیریت پایتخت خیز برداشت.
اما تایید حناچی از سوی وزارت کشور نیز خالی از حاشیه نبود و با کش‌وقوس‌های زیادی همراه بود. با تمام حواشی و بعد از این که حدود ده روز از زمان ارسال پرونده شهردار منتخب از سوی شورای شهر به وزارت کشور گذشت، دیروز وزارت کشور در آخرین روز کاری خود استعلام پیروز حناچی را صادر کرد. این در حالی است که اعضای شورای شهر تهران در مصاحبه های مختلف اعلام کرده بودند که وزارت اطلاعات استعلام پیروز حناچی را ارسال کرده اما وزارت کشور آن را به ساعات پایانی موکول کرده است. اما پیروز حناچی کیست و چه پیشینه‌ای در حوزه شهری دارد.
زندگی نامه و تحصیلات شهردار جدید تهران
پیروز حناچی متولد سال ۱۳۴۳ در تهران است. وی تحصیلات متوسطه خود را در دبیرستان مفید گذراند و در سال ۱۳۷۱ مقطع کارشناسی ارشد رشته معماری را در دانشگاه هنرهای زیبای دانشگاه تهران به پایان رساند.
حناچی در سال ۱۳۷۸ موفق به کسب مدرک دکترا در رشته مرمت شهری و باز زنده سازی شهری از دانشگاه تهران شد و از جمله فارغ‌التحصیلان اولین دوره دکترای معماری در این دانشگاه بود.
سابقه کار علمی و دانشگاهی پیروز حناچی
پیروز حناچی از سال ۱۳۷۲ به مدت دو سال قائم مقام ریاست دانشگاه هنرهای زیبا بود. وی پس از کسب مدرک دکترا به عنوان معاونت دانشجویی و فرهنگی دانشگاه تهران انتخاب شد و به مدت یک سال در این سمت فعالیت کرد.
حناچی ریاست موسسه پژوهشی فرهنگ و هنر دانشگاه و همچنین مدیریت گروه مرمت ابنیه و بافت دانشکده معماری دانشگاه تهران را بر عهده داشت. علاوه بر این، وی نخستین رییس مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری ایران و رییس مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی نیز بوده است.
تا کنون مقالات متعدد و چندین تالیف شخصی و گروهی و همچنین ترجمه کتاب‌ها و مقالات در رشته معماری و مرمت بافت‌های شهری از وی منتشر شده است.
سابقه کار اجرایی پیروز حناچی در حوزه شهری
پیروز حناچی در دور اول ریاست جمهوری محمد خاتمی، معاونت نظام مهندسی و اجرای ساختمان وزارت مسکن و شهرسازی را بر عهده داشت و در دور دوم دولت اصطلاحات به سمت معاون معماری و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی بود. وی علاه بر این از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۴ دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران بود.حناچی در دور اول ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد یعنی از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ سمت مشاور وزیر مسکن و شهرسازی را عهده‌دار شد اما از سال ۱۳۸۸ تا پایان دور دوم ریاست جمهوری آقای احمدی‌نژاد از کار اجرایی کنار رفت و به فعالیت دانشگاهی مشغول شد. پیروز حناچی در دولت حسن روحانی دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و یکی از چهار عضو حقیقی شورای عالی میراث فرهنگی بود.
حناچی ریاست نهاد بین المللی و غیردولتی «دوکومو» در ایران را به عهده دارد. این نهاد در زمینه حفاظت و مستندسازی بناها، محوطه‌ها و آثار بر جای مانده از جنبش بین‌المللی معماری مدرن فعالیت دارد و ایران نیز از سال ۱۳۹۱ به عضویت رسمی آن در آمده است.
وی از سال ۱۳۹۶ از سوی محمد علی نجفی، شهردار سابق تهران به سمت معاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران منصوب شد.
پیروز حناچی ازمدت‌ها پیش بارها به عنوان گزینه وزارت مسکن و شهرسازی در صورت جدا شدن از وزارت راه مطرح شده بود. علاوه بر این پس از تشکیل شورای پنجم شهر تهران بسیاری از رسانه‌ها پیش‌بینی می‌کردند که وی گزینه اصلی شهرداری تهران باشد.
چالش‌های پیش روی حناچی
حناچی در شرایطی راهی خیابان بهشت شد و مسئولیت بالاترین نهاد شهری پایتخت را به عهده گرفت که از یک سو این صندلی دو شهردار دیگر را به خود دیده است و از سوی دیگر، این نهاد با مشکلات و چالش‌های متعددی روبه‌رو است. تهران کلانشهری با پیچیدگی‌های مختلف، با مشکلات مزمن جدی و مسائل انباشت‌شده، نزدیک به 10میلیون نفر جمعیت و 70 هزار هکتار وسعت، پایتخت و کانون فعالیت‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور است.
شهری که از شدت آلودگی‌هوا به سرفه افتاده است. ترافیک بیداد می‌کند و شهروندان برای رفتن به یک مسیر کوتاه باید ساعت‌ها در ترافیک زمان از دست بدهند. ساختار کالبدی آن نیز عاری از استانداردها و ضوابط قابل قبول به لحاظ اصول مهندسی ترافیک و شهرسازی است. مشکلات زیست محیطی سربه فلک کشیده است و پتانسیل‌های زیست‌محیطی شهر نیز در حال حاضر سیر نزولی را طی می‌کنند. بدهی شهرداری که از دوره صدارت اصولگرایان بر تهران و مدیریت قالیباف به یادگار مانده است، به ده‌ها هزار میلیارد می‌رسد. پروژه‌های ناتمام، نبود درآمدهای پایدار و مبالغ سنگین از تراکم‌های پیش فروش شده و هزار مشکل ریز و درشتی که نه تنها برطرف کردن آن بلکه حتی تعدیل این حجم مشکلات در نگاه اول ناشدنی به نظر می‌رسد. 
از منظر اجتماعی، بیکاری که زمینه‌ساز اغلب آسیب‌های اجتماعی نیز است به مرز هشدار رسیده به طوری که برخی از مردم حتی برای تامین حداقل‌های زندگی دچار دردسر می‌شوند. از نظر ترکیب جمعیتی به نظر می‌رسد هیچ شهری به اندازه تهران دارای تنوع و گوناگونی قومیتی نباشد. پس بیراه نیست که بگوییم یک ایران کوچک در دل پایتخت تشکیل شده است. این گوناگونی قومیتی به همان اندازه که می‌تواند یک فرصت تلقی شود در صورت سوءمدیریت می‌تواند به یک تهدید جدی تبدیل شود.
اکنون این کلان‌شهر پرمساله که مشکلات و چالش‌های داخلی آن به روشنی و بدون زحمت قابل دیدن و لمس کردن است و از منظر خارجی و در قیاس با سایر پایتخت‌های دنیا در مرتبه‌ قابل قبولی نیز قرار ندارد. شهردار جدیدی تحویل گرفته است، شهرداری که در روزها و ماه‌های پیش رو آزمون بزرگی در
پیش دارد.