روزنامه همدلی
1398/03/07
ولی الله شجاع پوریان جامعه امروز، نیازمند سیره حکومتداری علی(ع)
لیالی مبارک قدر، گرچه فلسفهای جدا و ورای امیرالمومنین (ع )دارد، اما آنچنان با نام مولای متقیان علی(ع) گره خورده است که قدر را بییاد و عشق علی(ع) نمیتوان سر کرد. امام علی(ع) الگویی کمنظیر در عرصههای مختلف اخلاقی، عرفانی، نظامی، سیاسی و حکمرانی است که متاسفانه به جنبههای کشورداری و حکمرانی ایشان کمتر پرداخته میشود. در این نوشتار کوتاه به چند مورد در این زمینه اشاره میشود.حکومت امام علی(ع) گرچه عمری کوتاه کمتر از 5 ساله داشت، اما پایهگذار بنیانهای مهمی در عرصه سیاستورزی و حکومتداری بود که میتواند تا قرنها اثرگذار باشد. رئوس برنامهها و محور سیاستورزی امامعلی(ع) را میتوان در 5 محور خلاصه کرد: ایجاد عدالت و رفع تبعیض در تقسیم بیتالمال، استرداد اموال عمومی به تاراجرفته، جلوگیری از پیدایش تکاثر و انباشت ثروتهای انبوه نامشروع، عمران و آبادانی و رسیدگی به معیشت محرومان.
بعد از درگذشت پیامبر(ص) جامعه اسلامی به مرور از ارزشهای انسانی و اخلاقی و آموزههای اصلی دینی فاصله گرفته بود و برخی از اطرافیان پیامبر به واسطه نزدیکی یا انتساب و مصاحبت با پیامبر(ص) به دنبال اخذ امتیاز یا انحصار قدرت و ثروت برای خود بودند(مانندپدیده آقازادگان در دوره کنونی) با آغاز حکومت امامعلی(ع) ایشان تلاش کرد تا عدالت واقعی را در امت اسلام پیاده و از استمرار ویژهخواری گذشته جلوگیری کند؛ از اینرو نوع زمامداری ایشان به مذاق بسیاری از خواص آن روزگاران خوش نیامد و بسیاری از بزرگان استقرار عدالت در دوران حکومت او را برنمیتابیدند. در این خصوص امام علی(ع) به محمدبن ابی بکر توصیه میکند:«در نگاهت به طور مساوی رفتار کن تا بزرگان در ستمکاری تو طمع نکنند و ناتوانان از عدالت تو نسبت به خودشان مایوس نشوند.»
علی(ع) نه تنها تقسیم بیتالمال را بر اساس عدالت بنا و ویژهخواریها قطع کرد، بلکه تلاش کرد هرآنچه را که در سالهای گذشته با ظلم و اجحاف در اختیار عدهای خاص قرار گرفته بود، مسترد کند. او در این راه ملاحظه فرد و گروه خاصی را نداشت و برخورد قاطع و بدون تبعیضی در مبارزه با فساد داشت و هیچ فرد یا گروهی را از این قاعده مستثنی نمیکرد، چنانچه در خطبه15 نهجالبلاغه میفرمایند:«به خدا سوگند! بیتالمال تاراج شده را هر کجا که بیابم، به صاحبان اصلى آن باز مىگردانم، گرچه با آن، ازدواج کرده یا کنیزانى خریده باشند.»
امام علی(ع) به عنوان حاکم جامعه و ناظر بر اعمال کارگزاران بر این نکته واقف بود که ثروتهای بادآورده و نامشروع میتواند علاوه بر فراگیرشدن فساد باعث سلب اعتماد عمومی مردم از حکومت شود، از اینرو به شدت در برابر هرگونه امتیاز، رانت و شواهدی که نشان دهد فردی ثروت بادآوردهای را به دست آورده واکنش نشان میداد و آن گاه که یکی از کارگزارانش خانهای بزرگ و با شکوه ساخته بود، فرمود: « پولها سرک کشیدهاند، بیگمان این بنا از بسیاری ثروت حکایت میکند.»
علی(ع) حکومت خود را تنها مسئول امور دینی و مذهبی جامعه نمیدانست، بلکه ایشان عمران و آبادانی را از وظایف اصلی خود میدانست. او در این بخش نگاه ویژهای به کارگزاران اقتصادی داشت و رشد جامعه را در گرو فعالیت آنها برمیشمردو در این زمینه میفرمایند:«و کار این جمله (سپاهیان، کشاورزان، قضات، عاملان و نویسندگان) استوار نشود جز با بازرگانان و صنعتگران که جمع میشوند و با سودی که بهدست میآورند، بازارها را برپا میدارند، و کار مردم را کفایت میکنند، در آنچه که دیگران مانند آن نتوانند.»
امام علی(ع) یکی از وظایف جدی حکومت را تامین معیشت مردم میدانست و تلاش داشت با عمران و آبادانی فقر را ریشهکن کند؛ اما بدیهی است همیشه عدهای از اقشار به دلایل مختلف از جمله معلولیت، کهولت و نبود سرمایه امکان معیشت عادی ندارند و حکومت باید در زمینه تامین معاش آنان چارهاندیشی کند، لذا میفرمودند: «خدا را، خدا را درباره طبقه پایین جامعه در نظر داشته باش، مردمی که چارهای ندارند، از بیچارگان، نیازمندان، گرفتارانِ رنجور و ناتوانان زمینگیر.» البته امامعلی(ع) در طول دوره زمامداری خود به معیشت همه شهروندان توجه ویژهای میکرد و در این مسیر برنامهریزی مناسبی داشت تا جایی که فرمودند: «همه مردم کوفه از رفاه برخوردار هستند. پایینترین آنها (فقیرترین) نان گندم میخورند و سرپناه مناسب دارند و از آب سالم (فرات) مینوشند.»
مروری بر محورها و اهداف حکومت در دوره پنجساله امام علی(ع) ثابت میکند اگر مشی و روش امام علی(ع) در حکومت و سیاستورزی در جامعه امروزین ما حاکم باشد، شاخصهای اخلاقی، معرفتی، اقتصادی و معیشتی مردم نیز ارتقا خواهد یافت و بسیاری از نابرابریها و نارساییهای جامعه ما بر طرف خواهد شد.
پربازدیدترینهای روزنامه ها
سایر اخبار این روزنامه
گزارش همدلی از شایعه سازی،اتهام فساد،استیضاح فشار بر وزارت نفت
استاد پرویز بهرام، صداپیشه برجسته کشور درگذشت ستاره «بهرام» خاموش شد
انتخابات هیات رئیسه مجلس با شکست عارف و حذف مطهری همراه شد امید؛ قربانی بی تدبیری؟
امانالله قرایی مقدم در گفتوگو با همدلی: دولت مقصر است
همدلی موضوع افزایش اختیارات رئیس جمهوری را بررسی میکند ابهام در قانون یا ضعف در اجرا
گزارشی از دو فیلم متفاوت جشنواره کن از «خون و ترس» تا «انگل»
گزارش «همدلی» از حواشی اجرای سیاست کوپنی شدن قیمتها که قرار است قدرت خرید اقشار مختلف را تقویت کند
ولی الله شجاع پوریان جامعه امروز، نیازمند سیره حکومتداری علی(ع)
دیدار عار نیست!
... و حالا نوبت رفراندوم