تحلیل سیاسی هفته

بسم‌الله الرحمن الرحیم
روزهای پایانی این هفته، ما را به آستانه اربعین حسینی می‌رسانند. اربعین، یادآور 40 روز تلاش پیام‌رسانان نهضت عاشورا یعنی امام سجاد و زینب کبری برای گسترش نهضت حسینی در سرزمین‌های اسلامی روزگاری است که قیام کربلا شکل گرفت. همین پیام‌رسانی موفق بود که توانست شعار بلند «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» را تحقق ببخشد و طنین آن را به سرتاسر جهان برساند بطوری که امروز جاذبه حسینی، عالم‌گیر شده است.
در ابتدای هفته، مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین علیه‌السلام با حضور فرمانده کل قوا برگزار شد. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای طی سخنانی در جمع فرماندهان و پاسداران گفت: «باید تا می‌توانید قدرت سازمانی را با ایجاد سازمانی قوی، مستحکم و جامع افزایش دهید، تقویت قدرت علمی و تخصصی را همواره مد نظر داشته باشید، در قوت تاکتیکی و راهبردی مدام رو به جلو حرکت کنید، قوت عملیاتی را با بیداری و آماده به کاری دائم و پرهیز از حتی یک لحظه غفلت همراه کنید و قوت ایمانی سپاه را با تربیت جوانانی مومن، مصمم، خالص و دارای انگیزه، هر روز بیشتر سازید.»
فرمانده کل قوا در تبیین آمادگی تجهیزاتی افزود: «خداوند در قرآن مجید امر کرده است که باید از همه تجهیزات لازم دفاعی، عملیاتی و اطلاعاتی برخوردار شوید، البته این ابزار باید تولید و ابداع داخل باشد و با برخورداری از تنوع، همه نیازها در زمین، آسمان، فضا، دریا، مرزها و در داخل کشور را تامین کند که البته امروز حتی فضای مجازی نیز جزو ابزارهای لازم است.»
هفته جاری تلاش‌های سیاسی نخست‌وزیر پاکستان برای کاهش تنش بین ایران و عربستان جنبه عملی به خود گرفت و آقای عمران‌خان با سفر به تهران و ریاض، میانجیگری خود را وارد مرحله جدیدی کرد. عمران‌خان در کشورمان در نخستین دیدارش با آقای روحانی این پاسخ را دریافت کرد که «هرگونه حسن‌نیت و کلام طیب، با پاسخ مناسب و شایسته مواجه خواهد شد.»
نخست‌وزیر پاکستان سپس با حضرت آیت‌الله خامنه‌ای دیدار کرد که ایشان بر این نکته تصریح کردند که پایان دادن جنگ یمن ازسوی عربستان می‌تواند تاثیرات مثبتی بر منطقه داشته باشد.
رویدادهای جدید نشان می‌دهد تنش‌های منفی گذشته‌ بین ایران و عربستان با میانجیگری‌های متعدد صورت گرفته در روزهای اخیر به سمت علائم مثبت در جریان است و نشانه‌های امیدوارکننده‌ای از عقل‌گرایی در منطقه به چشم می‌خورد. جمهوری اسلامی ایران همواره بر رفع تنش در منطقه و پاکسازی خلیج فارس از حضور بیگانگان تاکید داشته و معتقد بوده که کشورهای منطقه قادرند فارغ از مداخلات خارجی، امنیت و ثبات را در خلیج فارس برقرار کنند. به همین دلیل آقای روحانی در سفر اخیر خود به سازمان ملل از تریبون مجمع گفت: «بنا به مسئولیت تاریخی کشورم در حفظ امنیت، صلح، ثبات و پیشرفت در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز، همه کشورهایی را که از تحولات خلیج فارس و تنگه هرمز متاثر می‌شوند به «ائتلافِ امید» یعنی «ابتکار صلح هرمز» دعوت می‌کنم.»
از دریچه نگاه آقای روحانی هدف «ائتلاف امید» ارتقای صلح، ثبات، پیشرفت و رفاه کلیه ساکنان حوزه تنگه هرمز، و تفاهم متقابل و روابط صلح آمیز و دوستانه میان آنهاست. این ابتکار، حوزه‌های مختلف همکاری مانند تامین همگانی امنیت انرژی، آزادی کشتیرانی و انتقال آزادانه نفت و سایر منابع را به کشورهای حوزه تنگه هرمز و فراتر از آن دربرمی‌گیرد. همچنین ائتلاف امید بر پایه اصول مهمی همچون پایبندی به اهداف و اصول ملل متحد، احترام متقابل، منافع متقابل، جایگاه برابر، گفتگو و تفاهم، احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی، خدشه‌ناپذیری مرزهای بین‌المللی، حل و فصلِ مسالمت‌آمیزِ تمامی اختلافات و از همه مهم‌تر دو اصلِ بنیادینِ «عدم تجاوز» و «عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر» قرار دارد.
در بررسی رویدادهای خارجی هفته، ابتدا به حمله ترکیه به سوریه می‌پردازیم که بازتاب بین‌المللی داشت و مخالفت‌های گسترده‌ای را در سطح منطقه و جهان علیه این اقدام تجاوزکارانه آنکارا برانگیخت.
حمله نظامی ترکیه به خاک سوریه پس از آن صورت گرفت که آمریکا اعلام کرد نیروهای خود را از شمال سوریه خارج می‌کند. بسیاری از ناظران این اقدام آمریکا را چراغ سبزی برای ترکیه تلقی کردند که مدتها در انتظار حضور نظامی در منطقه کردنشین شمال سوریه بود. با اینحال نحوه عملکرد آمریکا بعد از عملیات موسوم به «چشمه صلح» ترکیه، نشان می‌دهد که به احتمال زیاد آمریکا به ترکیه و شخص اردوغان نیرنگ زده است.
آمریکا مدتی است از سیاستهای اردوغان ناراضی است که اوج آن به مسئله خرید موشکهای «اس – 300» از روسیه باز می‌گردد و به نظر می‌رسد که آمریکایی‌ها با انداختن اردوغان در تله شمال سوریه، به انتقام از وی روی آورده‌اند. آمریکایی‌ها تحریم‌هایی را برای تنبیه آنکارا اعلام کرده و تاکید نموده‌اند تحریم‌های بیشتری در راه است.
از سوی دیگر شرایط جدید موجب شد تا ارتش سوریه در نقاط مرزی مستقر شود با این حال اردوغان اعلام کرده است با وجود این فشارها، عملیات ادامه می‌یابد، تصمیمی که درنهایت به ضرر ترکیه تمام خواهد شد و باتلاق موجود را برای اردوغان عمیق‌تر می‌کند.
این هفته، ائتلاف متجاوز به سرکردگی عربستان حملات علیه یمن را شدت بخشید، بطوری که این حجم از حملات در چند ماه گذشته بی‌سابقه تلقی شده است. جنگنده‌های عربستان در طول یک هفته حدود 200 نوبت یمن را بمباران کردند. ضربات سنگین ماه‌های اخیر نیروهای یمنی به ائتلاف عربی به ویژه به اهدافی در عربستان، سردمداران ریاض را به شدت عصبانی کرده و روحیه نظامیان آن را تضعیف نموده است. به اسارت گرفتن چند هزار نیروی وابسته به عربستان بیانگر این شرایط وخیم حاکم بر اردوگاه نیروهای وابسته به ریاض است. این ضربات آنچنان کمرشکن بود که عربستان و امارات را وادار کرد دم از صلح و پایان جنگ بزنند. حملات شدید اخیر عربستان را می‌توان تلاشی برای بازگرداندن روحیه به نظامیان عربستان و متحدانش و اعاده حیثیت ارتش عربستان به حساب آورد.
عراق، این هفته شاهد برگزاری باشکوه مراسم راهپیمایی اربعین حسینی بود و میلیونها نفر با حضور در این مراسم، ارادت خود را به سالار شهیدان ابراز کردند. این مراسم به دلیل اینکه در پی تظاهرات و ناآرامی‌های گسترده هفته گذشته برگزار شد از حساسیت خاصی برخوردار بود با این حال شرایط امنیتی خوبی بر این مراسم حاکم بود. اواخر این هفته فعالان شبکه‌های اجتماعی از عراقی‌ها خواستند که در روز جمعه تظاهرات گسترده‌ای را در مخالفت با فساد و در اعتراض به برخورد نیروهای انتظامی با تظاهرکنندگان برگزار کنند. در پی ناآرامی‌های اخیر آیت‌الله سیستانی دولت را مقصر حوادث و خشونت‌های اخیر اعلام کرد و از دولت خواست، درخواست‌های مشروع معترضین را برآورده و از خانواده‌های کشته‌شدگان دلجویی کند.