آیا مخاطبان برای بار دیگر حاضرند برای دیدن فیلم به سینما بروند؟ جدال اکران آنلاین و پرده نقره‌ای

گروه فرهنگ و هنر – چند روزی است که پس از حدود سه ماه تعطیلی برای بار دیگر سینماها بازگشایی شده‌اند اما بعد از آنکه کرونا در کشور شیوع پیدا کرد دیگر سینماها مانند گذشته پرطرفدار نبودند. مردم در خانه‌ها و پشت لپ‌تاپ‌هایشان سینما را به خانه آوردند. گرچه اکران آنلاین راه چاره‌ای برای جبران بخشی از آسیب‌های کرونا بر صنعت سینما بود اما آیا این چاره‌اندیشی به بلا تبدیل خواهد شد؟ آیا مردم دوباره به سینماها می‌روند؟
تقریبا اسفند ماه سال گذشته بود که پس از اعلام رسمی ورود ویروس کویید 19 به کشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تمامی فعالیت‌های فرهنگی و هنری را برای جلوگیری از انتشار بیشتر این ویروس تا اطلاع ثانوی به حالت تعلیق درآورد. بنابراین سینماها تعطیل شدند. همه امیدوار بودند این تعطیلی روزهای زیادی به طول نینجامد اما حدودا 4 ماه طول کشید تا ستاد ملی مقابله با ویروس کرونا اجازه فعالیت مجدد سالن‌های سینما را آن هم با نیمی از ظرفیت و با رعایت کامل پروتکل‌های بهداشتی صادر کند. در این 4 ماه اما اکران آنلاین به صحنه آمد. گرچه فروش فیلم‌ها در پروژه اکران آنلاین به پای فروش در سینما نمی‌رسید اما توانست بخشی از ضررهای پخش‌کنندگان را جبران کند. با وجود سینمای آنلاین دیگر تمایل مردم برای حضور در سالن‌های سینما به حداقل خود رسید. در این میان تعطیلی‌های گاه و بیگاه سینما کار را بدتر کرد. اما مسئولان به این فکر افتادند که سینماها فعال باشند اما ساعت کاری‌شان تغییر کند و تا ساعت 18 فعالیت کنند، اتفاقی که بیشتر شبیه یک شوخی بود.
اما آیا حالا پس از آخرین تعطیلی چندماهه سینما، در حالی که با زرد شدن اکثر شهرهای کشور سالن‌های سینما توانستند از روز شنبه کارشان را از سر بگیرند، مردم به سینماها باز می‌گردند؟ علی سرتیپی که صاحب چند سالن سینما در تهران از جمله پردیس سینمایی کورش است، در این‌باره گفت: یکی از بزرگترین مشکلات ما بعد از نبودن فیلم خوب برای اکران، منع تردد شبانه از ساعت ۲۱ است. این بدان معنی است که ساعت 20 باید سالن‌ها تخلیه شوند پس آخرین سانس سینما باید ساعت ۱۸ باشد و در این شرایط سخت است که صاحب فیلم‌های خوب چنین شرایطی را برای اکران اثر خود بپذیرند. با این حال منتظر هستیم ببینیم در جلسه شورای صنفی نمایش چه فیلم‌هایی برای اکران متقاضی خواهند بود.
پس از آن بود که جلسه شورای صنفی نمایش برگزار شد. مرتضی شایسته، دبیر شورای صنفی نمایش، درباره جزئیات این جلسه گفت: از یکشنبه سینماهای تهران با حفظ پروتکل‌های بهداشتی بازگشایی شدند و در این‌باره از ستاد ملی مقابله با کرونا نیز تشکر می‌کنیم، در عین حال از مردم که مخاطبان اصلی فیلم‌ها هستند در خواست می‌شود که همچنان شرایط کرونا را مدنظر داشته باشند.
او در پاسخ به اینکه آیا فیلمی برای اکران متقاضی شده است؟ گفت که فیلم خاصی متقاضی نبود و فعلا فیلم‌های «پیش میشی»، «آقای سانسور» و «دیدن این فیلم جرم است» اکران می‌شوند تا هفته آینده تقاضاهای اکران برسد. و این به معنی عدم تمایل صاحبان فیلم برای اکران اثرشان در سینماها در شرایط کنونی است.
اما منوچهر محمدی، مدیر پردیس سینمایی زندگی و مگامال، معتقد است بدون اقدامات قبلی بازگشایی سینماها چندان راه‌گشا نخواهد بود.او درباره اینکه آیا شرایط باز شدن سینماها را مناسب می‌داند، گفت: به نظرم اگر بخواهیم سینما را به عنوان یک چرخه‌ تولید، توزیع و نمایش نگاه کنیم، سینما در آخرین خط زنجیره‌ آن قرار دارد و به طور طبیعی اگر فیلم وجود داشته باشد سینما معنا دارد، اگر فیلمی نباشد سینما هم معنایی ندارد. در این بین اینکه وضعیت شیوع کرونا چطور پیش می‌رود و یک شهری زرد می‌شود و دیگری نارنجی و قرمز و آبی یک امر جداگانه است و برهمین اساس کسانی که در این حوزه (سینما) تصمیم‌گیرنده هستند - هم در بخش دولتی و هم بخش صنفی - باید به این فکر کنند که این به اصطلاح صنعت سینما همه اجزایش باید با هم جور باشد.
او افزود: اگر صاحبان فیلم‌ها رغبتی به اکران فیلم‌های خود ندارند که من در این شرایط به آن‌ها حق می‌دهم، طبعا باید اقداماتی می‌شد تا دست‌کم دو یا سه فیلم مطرح و قابل قبول و پرمخاطب راضی می‌شدند که با کمک و حمایت‌هایی به سمت اکران بیایند. نفس بازگشایی به این شکل که فقط سینماها باز شوند، ممکن است اثر منفی هم داشته باشد. بنابراین اگر نظر مشورتی من خواسته شود، خواهم گفت که باید اجازه دهیم هم یک فیلم خوب داشته باشیم و هم شرایطی برای نحوه اکران مناسب وجود داشته باشد.
مدیر پردیس سینمایی زندگی و مگامال گفت: یک چرخه در سال ۹۸ و سال‌های قبل از آن وجود داشته که حالا دچار اختلال شده است. اگر بخواهیم هنجارِ سینما رفتن را در مردم ایجاد کنیم و به شکل نسبتاً طبیعی برگردانیم نیاز است که اقداماتی صورت گیرد.اینکه فقط سینما را باز کنیم خیلی راهگشا نیست و بخصوص بدترین حالت این است که خدای ناکرده اوضاع دوباره بدتر شود و آن وقت این باز و بسته کردن سینما برای خود سینما، پرسنل و مدیریتش، سرمایه‌گذاران در عرصه سالن و سینماداران پیامدهای منفی بیشتری دارد؛ بنابراین باید تامل کرد تا به اطمینان و یقین بیشتری رسید و ببینیم وضعیت به سمت ثبات پیش می‌رود یا خیر. البته در حال حاضر وضعیت اینطور است که عده‌ای سینماها را باز کردند و دیگران هم اگر احساس کنند شرایط کمی به سمت عادی شدن حرکت می‌کند سالن‌های خود را باز می‌کنند.
محمدی درباره اینکه برخی معتقدند ای کاش شرایط به نحوی بود که سینماها یا با فیلم خوب یا با جشنواره فجر بازگشایی می‌شدند، بیان کرد: به نظر من هم فضای جشنواره بسیار می‌تواند کمک کند. سینمادارها و صاحبان فیلم‌ها این همه ضرر و خسارت را تحمل کردند، اگر چند هفته دیگر هم صبر می‌کردند که با تب و تاب و هیجان جشنواره بازگشایی انجام می‌شد، شاید اتفاق درست‌تری رخ می‌داد.
حال این سوال به وجود می‌آید که مردمی که حدود 9 ماه است که به اکران آنلاین عادت کرده‌اند و فیلم‌ها را در قاب تلویزیون یا لپ‌تاپ می‌بینند، آیا حاضرند دوباره به سینما برگردند؟ امیرحسین علم‌الهدی، کارشناس سینما، معتقد است: به دلیل اینکه در دوران کرونا آن‌قدر فیلم‌های مختلف در قاب تلویزیون دیده است که دیگر به همین راحتی تصمیم نمی‌گیرد به سینما برود مگر اینکه فیلم‌ها متفاوت باشند. مخاطب از منظر قاب تلویزیون اشباع شده است و اگر بخواهد تصمیم بگیرد به سینما برود آن وقت آن فیلم باید یک مضمون جذاب، ساختار جذاب یا هر ۲ نوع ویژگی را داشته باشد.
او افزود: مخاطب در دوران پس از کرونا به شدت سخت‌گیرتر می‌شود و این یک زنگ خطر برای سینماست که همین موضوع می‌تواند یک شمشیر دولبه باشد: یا می‌تواند سینمای ایران را باز به پایین‌ترین میزان مخاطب ۲ دهه گذشته‌اش برگرداند یا می‌تواند با تولیدات متفاوت مخاطب را همچنان به داخل سالن سینما بیاورد. البته اینها فارغ از مسائل و مشکلات اقتصادی است که الان گریبان‌گیر مخاطبان سینمای ایران شده و خود آن یک بحث مهم دیگر است اما مخاطب در یک سال گذشته از دیدن فیلم و سریال در قاب تلویزیون اشباع شده و حالا تصمیم مهم او این است که چگونه برود سینما و بخواهد چه چیزی ببیند.
این نکته نیز قابل تامل است که وقتی مخاطبان با پرداخت بهای تنها یک بلیت می‌توانستند فیلم‌های مورد نظرشان را در کنار خانواده ببیند، آیا در وضعیت کنونی و با فشارهای اقتصادی حاضرند برای تمام اعضای خانواده بلیت تهیه کنند و با هزینه بیشتر به صرف فیلم دیدن در سینما به اکران آنلاین پشت کنند؟