سال 1400 برای سینمای ایران چگونه می‌گذرد؟ روزگار سخت آپارات های خاک خورده

گروه فرهنگ و هنر – سال 99 سال خوبی برای سینمای ایران نبود. تعطیلی‌های گاه و بی‌گاه، پیک‌های کرونا، جشنواره کم رونق همه رمق سینمای ایران را گرفت. اما همه چشم امیدشان به نوروز 1400 بود که شاید با داشتن تجربه یک‌ساله بتوان حداقل در سینمای آنلاین گیشه طلایی نوروز را دوباره احیا کنند.
کرونا از اسفند 98 وارد کشور شد و یکی از اولین قربانیانش حوزه‌های فرهنگ و هنر بود. از همان ابتدا، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، کلیه فعالیت‌های فرهنگی و هنری را به حالت تعلیق درآورد و این تعلیق حدودا 4 ماه طول کشید. بعد از بازگشایی سینماها فعالیت تنها با نیمی از ظرفیت امکان‌پذیر بود که همان هم مورد استقبال قرار نمی‌گرفت. همان‌ زمان‌ها یعنی حدودا اردیبهشت سال 99، شبکه نمایش خانگی به کمک سینما آمد و با فراهم کردن امکانات سینمای آنلاین، تلاش کرد تا سینما را به خانه‌ها بیاورد تا از این طریق بخشی از خسارت‌های عظیمی را که صنعت سینما متحمل شده بود، جبران کند.
سینمای آنلاین، گرچه به پای فروش گیشه در روزهای بدون کرونا نمی‌رسید اما کم‌کم توانست اعتماد مخاطب و همین‌طور سینمادارها را به خود جلب کند. مراجعه مخاطب برای استفاده از سینمای آنلاین در پلتفرم‌های شبکه نمایش خانگی برای آن‌ها نیز سودمند بود چرا که مخاطب تنها به دیدن یک فیلم اکتفا نمی‌کرد و بعد از دیدن محتوای بارگذاری شده در پلتفرم تصمیم به تهیه اشتراک طولانی مدت می‌گرفت. همه چیز تقریبا به آرامشی نسبی رسیده بود تا اینکه پیش از عید پلتفرم‌های شبکه نمایش خانگی اقدام به افزایش قیمت ناگهانی حق اشتراک‌شان کردند. همین موضوع سبب اعتراض کاربران شد. کاربری تاکید کرد که دو پلتفرم «فیلیمو» و «نماوا» با حذف رقبا و انحصارگرایی در حوزه پخش فیلم و سریال موفق به کسب چنین جایگاهی در میان مخاطبان شده‌اند و هم اکنون که مخاطب بسیاری جذب کرده‌اند بدون در نظر گرفتن حقوق مصرف کننده، نرخ خود را چندین برابر کرده‌اند. کاربر دیگری معتقد بود که بخش اعظمی از محتوای قابل ارائه در این پلتفرم‌ها صرفاً محتوای ویدئویی خارجی دوبله شده است که نسخه دوبله بدون سانسور همه آنها در سایت‌های مشابه قابل دسترس است.
کاربری، نرخ اشتراک تلویزیون‌های اینترنتی را با شبکه‌ها و پلتفرم‌های مشابه خارجی مقایسه کرده و به اذعان وی، هزینه ریالی اشتراک پلتفرم‌های ایرانی از هزینه اشتراک شبکه‌های خارجی بیشتر است.

محمد سرشار نویسنده و مدیر شبکه کودک سیما نیز در اینستاگرام این‌طور نوشت: «فیلیمو» هزینه اشتراکش را بازهم افزایش داد و اشتراک ۶ ماهه را به بیش از ۴۱۵ هزار تومان رساند. هزینه همین اشتراک در پایان سال ۹۸، صد و ده هزار تومان بود. یعنی فیلیمو در عرض یک سال، ۲۷۷ درصد خدماتش را گران‌تر کرده. از سوی دیگر بر اساس همین گرانی سرسام‌آور، درآمد فیلیمو در سال ۱۴۰۰ دستکم هزار و پنجاه میلیارد تومان خواهد بود. این پیش‌بینی، کمینه درآمد فیلیمو است چون درآمد آگهی‌ها به آن افزوده نشده و بر این فرض‌ها استوار است که تعداد مشترکان فیلیمو، هزینه مصرف اینترنت و میزان تماشای فیلیمو توسط هر کاربر افزایش نخواهد یافت؛ حالا قصه پرغصه گرانی‌های افسارگسیخته، از بازارها به فضای مجازی کشیده شده و این گران‌فروشی را باید به فهرست بلند ولنگاری در فضای مجازی افزود.
با این حال روابط عمومی فیلیمو درباره این افزایش قیمت اعلام کرد:‌ فیلیمو برای تولید ۳۰ سریال باکیفیت و افزایش عرضه و پخش هفتگی از ۲ قسمت سریال به ۶ قسمت سریال (۴ سریال بیشتر از سال ۹۹)، از یک سو و تلاش برای راضی نگه داشتن شما مخاطبان حرفه‌ای فیلم و سریال از سوی دیگر، نیازمند تامین منابع مالی مقتضی است. از آنجا که به‌عنوان بخش خصوصی به بودجه عمومی و دولتی چشم ندوخته‌ایم، باید تلاش کنیم که هزینه این تولیدات را با همراهی شما کاربران و مردم عزیز تامین کنیم.
این موضوع در کنار موضوع افزایش بهای قیمت بلیت سینمای آنلاین حالا می‌تواند چالشی تازه برای اهالی سینما باشد. با این اوصاف آیا 1400 سال خوبی برای سینما خواهد بود؟ جلیل شعبانی، تهیه‌کننده سینما با اشاره به شرایط متفاوت سینمای ایران در سال پیش رو گفت: فکر می‌کنم آرزوی همه سینماگران برای سال جاری این باشد که سینما دوباره به روزهای پررونق خود بازگردد. ویروس کرونا دست از سر مردم بردارد تا مردم دوباره و بدون ترس به سینماها بازگردند و فیلم‌هایی که تولید می‌شود توسط مردم دیده شود.
وی تاکید کرد: امیدوارم در سال‌های پیش رو، به لحاظ تکنولوژی و تکنیک‌های سینمایی که در دنیا پیشرفت‌های قابل توجهی به خصوص در حوزه ویژوآل افکت کرده است، ما هم بتوانیم شرکت‌های بزرگی در کشور داشته باشیم که بتوانند این خدمات را به سینمای ایران ارائه کنند تا ما بتوانیم تخیل پردازی در فیلم‌ها را قوی‌تر از حالا کنیم و آن را روی پرده آوریم.
کاوه سجادی حسینی، کارگردان سینما نیز درباره شرایط سینمای ایران در سال جدید گفت: امیدوارم شرایط به گونه‌ای فراهم شود که بتوانیم در سینمای مستقل فعالیت کنیم و همه فیلمسازان از شرایط ویژه‌ای برخوردار شوند. همچنین امیدوارم فرصت مناسب برای اکران فیلم‌های سینمایی فراهم شود و آرزو می‌کنم سینمای ایران از دست نرود.
کارگردان فیلم سینمایی «بوفالو» ادامه داد: با توجه به اینکه انتخابات ریاست جمهوری را در پیش داریم، بی شک مدیران سینمایی نیز تغییر خواهند کرد و ممکن است که این تغییرات به سینمای ایران آسیب وارد کند. به همین دلیل آرزو می‌کنم که در تغییرات سیاسی که پیش رو داریم، سینما کمتر دچار آسیب شود.
سجادی‌حسینی افزود: باید مدیران فرهنگی وارد عرصه فعالیت شوند که حمایت‌های لازم را برای روشن نگه داشتن چراغ سینمای ایران داشته باشند تا سینما از دست نرود.
مسعود اطیابی، تهیه‌کننده و کارگردان سینما، اما راهکارهای دیگری را مطرح کرد. او گفت: سینما نیز مانند بخش‌های دیگر باید به تولید و پیشرفت فکر کند، اگر بخواهیم نیازهای سینما در سال جدید را اولویت بندی کنیم، معتقدم پیش از هر چیز باید از تولید فیلم‌های نشاط‌آور حمایت کرد، فیلم‌هایی که بتواند مانند یک مسکن درد جامعه را کاهش داد نه فیلم‌هایی که خود به نوعی نمک زدن به زخم باشد.
وی ادامه داد: از طرف دیگر معتقدم باید سالن‌های سینما در شان مردم تجهیز شود، متاسفانه کوتاهی در دوران کرونا برای تجهیز سالن‌های سینما شکل گرفت، معتقدم پیش از این، قطار سینما در حال حرکت بود و تعمیر کردن آن هم سخت بود، این قطار در حال حاضر ایستاده است و در این شرایط می‌توانستیم خیلی کارها را انجام دهیم که متاسفانه این اتفاق شکل نگرفت.
کارگردان فیلم سینمایی «انفرادی» گفت: فکر می‌کنم بهتر بود به جای حمایت‌های نقدی، سالن‌های سینما را به روز رسانی کرد و یا زیرساخت‌های لازم برای امنیت اقتصادی سینماگران فراهم می‌شد.
در حالی که هنوز در آغاز راه سال 1400 هستیم باید ببینیم مسئولان با تجربه یک‌ساله‌ای که از شرایط کرونایی اندوخته‌اند سرانجام چه تصمیمی برای حوزه سینما می‌گیرند؟ با توجه به احتمال شیوع موج چهارم کرونا آیا سالن‌های سینما به گروه 2 برای فعالیت می‌پیوندد یا دوباره باید منتظر خاموشی چراغ‌هایش بود؟