نشست کمیسیون مشترک برجام می‌تواند منجر به رفع تحریم‌ها شود؟ نشانه های روشن برجامی

نشست فصلی کمیسیون مشترک برجام در حالی برگزار شد که به گفته علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران بن بست برجام در حال شکسته شدن است.
به گزارش ایرنا، آهنگ تحرکات برجامی با افزایش تماس‌ها بین اعضای برجام و رایزنی‌های اروپا و آمریکا طی هفته‌های اخیر شدت گرفته و ناظران امیدوارند که نشست روز جمعه کمیسیون مشترک برجام و ادامه آن در روز سه شنبه، زمینه پیشرفت ملموسی را در راستای بازگشت توافق‌ هسته‌ای ایران به مسیر اصلی ایجاد کند.
اتحادیه اروپا نیز پنجشنبه با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که اعضای باقی‌مانده برجام درباره دورنمای بازگشت محتمل آمریکا به این توافق رایزنی خواهند کرد. آنها همچنین قرار است درباره اجرای کامل و موثر این توافق توسط تمام طرف‌ها گفت‌وگو کنند.
هفته گذشته آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا که برای شرکت در نشست وزرای امور خارجه پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) به بروکسل سفر کرده بود با طرف‌های اروپایی برجام دیدار کرد. او همچنین در نشست جداگانه‌ای با جوسپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و هماهنگ کننده برجام آمادگی واشنگتن را برای «تعامل در زمینه دیپلماسی معنادار به منظور بازگشت متقابل به اجرای کامل» توافق هسته‌ای ایران اعلام کرد. بورل نیز که بارها در سخنان خود بر اهمیت رفع تحریم‌ها و استفاده از مزایای اقتصادی برجام برای ایران تاکید کرده از دورنمای بازگشت واشنگتن به توافق با ایران استقبال کرد.

در همین حال نشست فصلی کمیسیون مشترک برجام با حضور هیات‌های ایران و گروه ۱=۴ در روز جمعه (۱۳ فروردین ۱۴۰۰) به صورت ویدئو کنفرانس برگزار شد و آخرین تحولات پیرامون برجام را مورد بحث و بررسی قرار داد.
در این نشست که «سید عباس عراقچی» معاون سیاسی وزارت امور خارجه، ریاست هیات کشورمان را برعهده داشت، بحث های صریح و جدی مطرح شد و شرکت کنندگان تصمیم گرفتند ادامه این نشست را سه‌شنبه این هفته به صورت حضوری در وین دنبال نمایند.
نشست برخط روز گذشته به ریاست «انریک مورا» معاون دبیرکل سرویس اقدام خارجی اتحادیه به نمایندگی از جوسپ بورل هماهنگ کننده برجام برگزار شد. در این نشست پیرامون دورنمای احتمال بازگشت ایالات متحده آمریکا به برجام و اطمینان از اجرای کامل و موثر این توافق توسط تمام طرف‌ها رایزنی شد.
در این میان محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران هدف نشست آتی کمیسیون مشترک برجام را نهایی کردن رفع تحریم‌ها و اقدامات هسته‌ای، از طریق طراحی مسیر رفع تمام تحریم‌ها، و پس از آن توقف تدابیر جبرانی از سوی ایران عنوان کرد و گفت: ایران و ایالات متحده دیداری نخواهند داشت؛ غیرضروری است.
محمدجواد ظریف روز جمعه در حساب کاربری خود در توئیتر نوشت: در جلسه مجازی کمیسیون مشترک برجام، ایران و اتحادیه اروپایی/تروییکای اروپایی+۲، توافق کردند سه‌شنبه در وین گفت‌وگو را به صورت رو در رو از سر بگیرند.
سید عباس عراقچی معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز در این نشست لغو تحریم‌های آمریکا را نخستین گام جهت احیای برجام دانست و تاکید کرد: ایران به محض لغو تحریم‌ها و راستی‌آزمایی آنها، گام‌های جبرانی هسته ای را متوقف خواهد کرد.
شرکت کنندگان در این نشست در راستای بیانیه مشترک وزرا مورخ ۲۱ دسامبر ۲۰۲۰، چشم‌انداز بازگشت کامل ایالات متحده به برجام را مدنظر قرار دادند و آمادگی خود را جهت بررسی موضوع با نگرش مثبت و در یک تلاش جمعی مورد تاکید قرار دادند.
معاون سیاسی وزارت امور خارجه که ریاست هیات کشورمان در این نشست را عهده دار بود، ضمن تشریح مواضع اصولی کشورمان، لغو تحریم‌های آمریکا را اولین گام جهت احیای برجام دانسته و اظهار داشت ایران به محض لغو تحریم‌ها و راستی‌آزمایی آنها، گام‌های جبرانی هسته ای را متوقف خواهد کرد.
سید عباس عراقچی ‌اظهار کرد: برای بازگشت ایالات متحده به برجام نیاز به هیچ مذاکره‌ای نیست و مسیر آمریکا در این خصوص کاملا روشن است. ایالات متحده همانگونه که از توافق خارج شد و تحریم‌های غیرقانونی علیه ایران وضع کرد، به همان صورت نیز می‌تواند به توافق برگشته و قانون‌شکنی را خاتمه دهد.
در پایان، طرف‌های برجام ضمن تاکید بر تعهدشان جهت حفظ برجام، تصمیم گرفتند این جلسه کمیسیون مشترک را هفته جاری جهت تداوم رایزنی‌ها در وین از سر بگیرند تا اقدامات مربوط به لغو تحریم‌ها و گام‌های هسته‌ای را از طریق گروه های کارشناسی مربوطه مشخص کنند.
مطابق مفاد برجام، کمیسیون مشترک مسئول نظارت بر اجرای توافقنامه است.
انریکه مورا معاون دبیرکل سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا که ریاست هجدهمین کمیسیون مشترک برجام را برعهده داشت نشست جمعه را مثبت ارزیابی کرد و با اشاره به ادامه این جلسه در هفته جاری از فرصت کلیدی برای فعال شدن این توافق خبر داد.
مورا در توئیتی نوشت: نشست روز جمعه مثبت بود و ما (دوباره در وین تشکیل جلسه خواهیم داد. وی از «فرصت کلیدی» برای بازگشت برجام به مسیر اصلی گفت و افزود که در این زمینه کارهای زیادی پیش رو قرار دارد.
در همین حال علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی ایران با اشاره به اینکه بن‌بست برجام در حال شکسته شدن است، ‌گفت: اینکه موضوع گفت‌وگوها درباره برجام وارد مرحله فنی شده و از کشمکش های اولیه گذشته، به معنای شکسته شدن بن بست‌های اولیه و موضوعی «نوید بخش» است.
صالحی جمعه شب در گفت‌وگویی در شبکه اجتماعی «کلاب هاوس» گفت: قرار است در وین در حد فنی بحث شود و مسائل فنی، بحث محوری برجام در بستر مسائل حقوقی و سیاسی است.
رئیس سازمان انرژی اتمی ایران افزود: جلسه روز جمعه باعث شد بستر سیاسی و حقوقی مرور شود.
صالحی ادامه داد: فعلا چند قدم جلو رفتیم؛ بحث غیرقابل توجیه که آنها اول شروع کنند یا ما اول شروع کنیم و اینکه از چنین مرحله ای عبور کردیم، نویدبخش است.
وی تصریح کرد: بن بست در حال شکسته شدن است؛ ظاهرا بن بست اولیه (بر سر آغازکننده اقدامات) شکسته شده و این همانطور که عرض کردم نوید بخش است.
ند پرایس سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز به شبکه خبری الجزیره گفت که ما معتقدیم نشست وین یک قدم رو به جلوی صحیح است.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که واشنگتن برای گفت‌وگو درمورد بازگشت به توافق هسته ای ایران در نشست وین شرکت می کند اما آمریکا قصد مذاکرات مستقیم با ایران را ندارد.
وی گفت که واشنگتن انتظار پیشرفت غیرمنتظره در پرونده هسته ای ایران را ندارد.
در این میان رابرت مالی نماینده ویژه آمریکا در امور ایران مذاکرات این هفته در وین را نخستین قدم دانست که دشوار اما در مسیر درست است.
رابرت مالی روز جمعه پس از نشست مجازی کمیسیون مشترک برجام و موافقت اعضای آن برای مذاکره حضوری در سه‌شنبه آینده در وین، در یادداشت توئیتری این موضوع را مطرح کرد.
وی افزود: هفته پیشرو با شرکای اروپایی، روسی و چینی صحبت می کنیم تا درباره آنچه ایران و ایالات متحده برای از سرگیری انطباق با برجام باید انجام دهند، تبادل نظر کنیم.
نماینده ویژه آمریکا در امور ایران ادامه داد: این نخستین قدم است. بحث‌های پیش رو دشوار اما در مسیر درست است.
نماینده ویژه آمریکا در امور ایران همچنین بر لزوم برداشته شدن تحریم‌های ناسازگار با توافق هسته‌ای ایران تاکید کرد و گفت ایران باید از مزایای برجام بهره‌مند شود.
رابرت مالی شامگاه جمعه در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی پی بی اس، در پاسخ به این سوال که چگونه می‌خواهید انجام تعهدات ایران را راستی‌آزمایی کنید، اظهار کرد: ما یک بار از سال ۲۰۱۶ این کار را انجام داده‌ایم.
وی افزود: سازمان بین‌المللی انرژی اتمی می‌تواند آن راستی‌آزمایی را انجام دهد، کاری که می‌خواهیم انجام دهیم این است که ایران به پایبندی کامل به توافق بازگردد.
جن ساکی سخنگوی کاخ سفید نیز از تشکیل کمیسیون مشترک برجام استقبال کرد و گفت پیش‌بینی مذاکره مستقیم بین ایران و آمریکا از طریق این فرایند نداریم اما برای خوشامدگویی به آنها آماده‌ایم.
وی روز جمعه در نشست خبری روزانه خود، افزود: ما با گفت‌وگو با شرکای اروپایی، چین و روسیه موافقت کرده‌ایم تا موضوعات دخیل برای بازگشت متقابل به اجرای تعهدات برجام مورد بحث قرار گیرد.
سخنگوی کاخ سفید ادامه داد: ما از آن استقبال می‌کنیم که گام ابتدایی بالقوه سازنده است، حتی اگر مسیر دیپلماتیک پیش رو ممکن است طولانی باشد. همانگونه که هنگام رسیدن به برجام اینگونه بود.
همچنین یک مقام اروپایی طی اظهارنظری گفت: نشست روز سه‌شنبه کمیسیون مشترک برجام در وین روی نحوه بازگشت آمریکا به توافق هسته‌ای و از سرگیری تعهدات کامل برجام از سوی تهران متمرکز است.
این مقام اروپایی که خواست نامش فاش نشود به فایننشال تایمز گفته است: بحث سر یک موضوع است، اینکه چگونه برجام را فعال کنیم. هدف این است که شرایطی تعریف شود که بر اساس آن ایالات متحده به برجام بازگردد و ایران هم اجرای کامل تعهداتش را در هماهنگی با توافق. هسته‌ای از سر گیرد.
پس از برگزاری این نشست، وزارت امور خارجه روسیه با صدور بیانیه ای از همه طرف های برجام خواست برای بازگشت این توافق به حالت اولیه و اجرای کامل آن تلاش کنند.