دولت سیزدهم می‌تواند مردم را با خود همراه کند؟ مخاطرات یک جراحی بزرگ

فارغ از استناد به آمارها و شاخص‌های نگران‌کننده اقتصادی و سوای ارجاع به نارضایتی ملموس مردم، حتی با مبنا قرار دادن نگرانی‌های اعلام‌شده و رسمی رئیسی، می‌توان با کمترین ضریب خطا، نتیجه گرفت که تحول گره‌گشای اقتصادی خاصی رخ نداده تا رضایت مردم جلب و پایگاه اجتماعی رئیس جمهور پس از انتخابات تقویت شود و حتی احتمال ریزش آرای حدود 18 میلیونی او هم جدی است.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، ابراهیم رئیسی در حالی کلیددار پاستور شد که وعده‌های انتخاباتی او بر محور ساماندهی اقتصاد و بهبود تامین معیشت مردم استوار شده بود. تحلیل‌های بعد از پیروزی رئیسی، اغلب، حول محور پیام‌های غایبان و حاضران صندوق‌های رای و شکاف دولت و مردم استوار بود. این تحلیل‌ها، نه بر پایه «نظر فردی» بلکه مستند به «آمارهای معنادار» بود.
پایین‌ترین میزان مشارکت ثبت‌شده پس از انقلاب
28 خرداد امسال، تعداد واجدین شرایط رای دادن معادل ۵۹ میلیون و ۳۱۰ هزار و ۳۰۷ نفر بود اما ۲۸ میلیون و ۹۳۳ هزار و ۴ نفر پای صندوق‌ها رفتند که گویای مشارکت ۴۸.۸ درصدی است. این رقم، پایین‌ترین میزان مشارکت ثبت‌شده در تمامی ادوار سیزده‌گانه انتخابات ریاست جمهوری پس از انقلاب اسلامی است.


رای حدود ۱۸ میلیونی در انتخابات غیر رقابتی
رئیسی، با وجود حذف رقبای نامدارش در مرحله بررسی صلاحیت نامزدها و در انتخاباتی بدون رقیب جدی که شاهد انصراف نامزدهای همسو به سود او هم بود، نهایتاً، ۱۷ میلیون و ۹۲۶ هزار و ۳۴۵ رای کسب کرد که ۶۱.۹ درصد کل آرای حاضران را شامل می‌شد. البته جهش آرای او از ۳۸ درصد انتخابات سال 96 به نزدیک ۶۲ درصد در سال 1400 ناشی از افت بالای نرخ مشارکت و اقبال عمومی پایین به سایر رقبای تایید صلاحیت شده بود، برهمین اساس، رشد نسبت آرای رئیسی به کل واجدان شرایط رای در قیاس با انتخابات دور دوازدهم ریاست جمهوری فقط تا ۲ واحد درصد بوده است.
رکورد خیره‌کننده 12/9 درصدی آرای باطله
در کنار غیبت معنادار حدود 52 درصدی واجدان رای، نکته هشداردهنده دیگر، رقم بی‌سابقه ۳ میلیون و ۷۲۶ هزار و ۸۷۰ رای باطله بود که با جهشی غافلگیرکننده در قیاس با ادوار دوازده‌گانه پیشین انتخابات ریاست جمهوری، رکورد خیره‌کننده 9/12 درصدی کل آرای ماخوذه را ثبت کرد، رکوردی که به باور کارشناسان، نشانه نارضایتی مردم از محدود شدن اجباری تنوع جناحی و تعداد نامزدهای در دسترس از طریق حذف هدفمند رقبای رئیسی بود.
فاش‌گویی‌های رسمی رئیسی از بحران‌های اقتصادی
ثبت این آمارهای رسمی که هریک از منظر جامعه‌شناسی سیاسی، واجد اهمیت فراوانی است و زنگ خطر آن‌ها را باید جدی گرفت، در شرایطی رخ‌داده که دولت عزم خود را برای یک «جراحی بزرگ اقتصادی» جزم کرده است و لایحه بودجه سال آینده را با محوریت تصمیم‌های پرمخاطره‌ای به‌خصوص در زمینه حذف ارز ترجیحی ۴۲۰۰تومانی، تدوین و تقدیم مجلس کرده است.
هرچند، آمار مستندی در دسترس نیست اما از زمان آغاز تحلیف رئیسی (۱۴ مرداد) و رای اعتماد بهارستان به وزرای او (۳ شهریور)، تاکنون، نشانه‌های میدانی محسوسی حاکی از تقویت پایگاه اجتماعی رئیسی به دلیل عملکرد موفق اعضای کابینه در این مدت اندک مشاهده نمی‌شود. گواه این مدعا، آن است که رئیسی در قامت نامزد انتخابات، مدعی، تک‌رقمی کردن تورم، مدیریت بازار ارز، رفع وابستگی کالاهای اساسی به نرخ ارز، کنترل گرانی و مقابله با گران‌سازی، اصلاح نظام قیمت‌گذاری و تامین و توزیع، ترمیم شکاف طبقاتی، مهار ابر چالش بورس، کاهش نرخ بیکاری و ... بود اما اینک، نه‌فقط کارشناسان مستقل، منتقدان رقیب و طیفی از هم‌پیمانان اصولگرای او، عملکرد دولت را در این زمینه‌ها، موفق ارزیابی نمی‌کند بلکه معتقدند به دلیل ضعف برنامه و حضور اعضای کم‌تجربه در کابینه، چشم‌انداز آینده اقتصادی کشور نیز روشن به نظر نمی‌رسد. در این میان، رئیسی هم با وجود تاکید بر کارآمدی دولت خویش و تلاش برای تزریق امید به جامعه، هر از چند گاهی ضمن اشاراتی رسمی و علنی، نارضایتی شخصی خود را از وضعیت موجود اعلام می‌کند: «وضعیت موجود در عرصه تنظیم و کنترل بازار و قیمت‌ها قابل‌قبول نیست»، «گرانی قیمت برخی از اقلام دارویی به‌هیچ‌عنوان پذیرفتنی نیست، وزارت بهداشت و درمان با جدیت آن را پیگیری کند»، «شرایط رهاشدگی و قیمت‌های دلخواه در بازار به‌هیچ‌عنوان پذیرفتنی نیست و در این راستا راه‌اندازی و توسعه سامانه‌های هوشمند توزیع کالا، به‌ویژه کالاهای معیشتی و روزمره مردم می‌تواند نقش مهمی در کنترل بازار و قیمت‌ها داشته باشد»، «دسیسه‌های سودجویانه برای برهم زدن ثبات بازار ارز، مشخص است ... دستگاه‌های مسئول ... با جدیت به مسئولیت‌های خود در این زمینه عمل کنند»، «ایجاد اشتغال از مسائل اولویت‌دار دولت است و از همه وزرا و به‌ویژه وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، انتظار جدی دارم که ایجاد اشتغال را در اولویت دستور کارهای خود قرار دهند»،«مواجهه با مردمی که از مشکل بیکاری فرزندانشان گلایه دارند، به شکل ویژه انسان را رنج می‌دهد»، «رفع نگرانی‌های مردم و سرمایه‌گذاران خرد در بورس، ضروری است، باید تدبیری ایجاد شود تا نوسانات بورس باعث نگرانی مردم نگردد»، «بانک مرکزی خواست ساماندهی وضعیت بانک‌ها را در دستور کار قرار دهد»، «هیچ بانکی حق ندارد واحد تولیدی را تعطیل کند» و ...
رئیسی با این گزارش وضعیت‌ها و فاش گویی‌هایش که البته در بخشی از واقعیت‌های موجود، ریشه دارند ناخواسته، درستی ارزیابی منتقدان وضعیت اقتصادی کشور را تایید می‌کند. بنابراین، فارغ از استناد به آمارهای نگران‌کننده اقتصاد خرد و کلان و سوای رجوع به نارضایتی ملموس مردم، حتی با مبنا قرار دادن نگرانی‌های اعلام‌شده و رسمی رئیسی، می‌توان با کمترین ضریب خطا، نتیجه گرفت که تحول گره‌گشای اقتصادی رخ نداده تا رضایت مردم جلب و پایگاه اجتماعی او پس از انتخابات تقویت شود و حتی احتمال ریزش آرای حدود 18 میلیونی او هم جدی است.
کاهش ۳.۵ درصدی محبوبیت رئیسی طی ۲ ماه
تازه‌ترین نظرسنجی منتشر شده تحت عنوان «سنجش نگرش شهروندان پیرامون محبوبیت رئیس جمهور»متعلق به مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) است که از جامعه آماری خود پرسیده«به نظر شما آقای رئیسی چقدر دربین مردم محبوبیت دارد؟»طبق نتایج به‌دست‌آمده،۴۸ درصد مردم محبوبیت رئیسی در جامعه را زیاد و ۲۱.۳ درصد کم می‌دانند. ۱۹.۲ درصد نیز محبوبیت ایشان را در حد متوسط ارزیابی می‌کنند. ۱۱.۶ درصد نیز در این زمینه اظهار بی‌اطلاعی کرده‌اند یا به سوال پاسخ نداده‌اند. این در حالی است در نظرسنجی شهریورماه 51.5 درصد مردم محبوبیت رئیسی در جامعه را زیاد، 22.2 کم و 16.3 متوسط دانسته بودند. بنابراین 3.5 درصد از کسانی که میزان محبوبیت رئیس‌جمهور در بین مردم را زیاد می‌دانند، کاسته شده و میزان محبوبیت او به زیر 50 درصد افت کرده است. نکته مهم، کاهش محبوبیت ۳.۵ درصدی رئیسی طی ۲ ماه است که بیانگر افزایش تعداد ناراضیان از کارنامه او و کابینه‌اش است.
الزاماتی فراتر از «هزینه کردن توان و آبروی رئیسی و کابینه»
رئیسی با وجود این شرایط نابسامان اقتصادی تاکید کرده که «اگر نجات اقتصاد کشور از وضع کنونی نیاز به چند جراحی بزرگ داشته باشد، شخص بنده و دولت سیزدهم از هزینه کردن توان و آبروی خود در این مسیر دریغ نخواهیم کرد»، اما واقعیت آن است که نجات کشور و جراحی بزرگ موفق، الزاماتی مهم‌تر از اعلام آمادگی رئیسی و دولتش برای «هزینه کردن توان و آبروی خود»، نیاز دارد که داشتن برنامه کارشناسی و دقیق، وزرا و مدیران توانمند اجرایی و تیم هماهنگ اقتصادی، از ضروری‌ترین و بدیهی‌ترین آن‌هاست که متاسفانه، عملکرد دولت، تاکنون، حتی بارقه امیدی را هم ایجاد نکرده و بعید است در مرحله پیچیده‌تر اجرا، بتوانند از عهده مهار ابرچالش‌ها و چالش‌های ناشی از خونریزی جراحی بزرگ برآیند و مباد که در رویای خروج از چاله چالش‌های فعلی به کژراهه و سقوط در قعر چاه، کشانده شویم.
خطرات و مخاطرات ملی جراحی بزرگ
علاوه براین، صادقانه و جدای از گرایش‌های سیاسی و با انگیزه نگرانی جدی برای آینده میهن باید یادآور شد که مطابق اصول علم اقتصاد و تجارب جهانی، شرط موفقیت هر جراحی بزرگ، حمایت قاطع و همراهی بالای اکثریت مردم از دولت مجری جراحی است تا تحمل آسیب‌ها، دردها و خونریزی‌های شدید جراحی بزرگ امکان‌پذیر شد، وگرنه، جهش فشارهای تورمی، سیل گرانی و افزایش بحران تامین معیشت که از پیامدهای اجتناب‌ناپذیر هر جراحی بزرگی است و با تدابیری مانند افزایش مختصر یارانه‌ها و تخصیص بسته‌های معیشتی ناچیز، درمان‌پذیر نیست، احتمال به مخاطره افکندن امنیت ملی از سوی معترضانی که حداقل‌های لازم برای زندگی را دور از دسترس می‌بینند، تقویت می‌کند. این واقعیت تلخی است که در گزارش‌های کارشناسی متعدد نهادهای امنیتی و غیرامنیتی و کارشناسان مستقل و برخی هم‌پیمانان جناحی رئیسی هم به‌دفعات مورد تاکید جدی قرار گرفته و نادیده گرفتن این هشدارها به نفع تحلیل‌ها و پیش‌بینی‌های غیرکارشناسی و ساده‌انگارانه، تاوان سنگینی را به مرتکبان این اشتباه و حتی کشور تحمیل خواهد کرد. از یاد نبریم، جراحی بزرگ، و ریسک بزرگ، همچون تار و پودی درهم‌تنیده هستند و انتخاب زمان نامناسب برای انجام این ریسک سترگ، می‌تواند اغمای بیمار یا حتی فنای احتمالی او را درپی آورد. پس باید امیدوار باشیم که در سایه هوشیاری مسئولان نظام، دولت ، مجلس و نهادهای تصمیم‌ساز، تصمیم نهایی، منطبق با منافع ملی و با امکان‌سنجی کارشناسی انجام جراحی بزرگ از سوی آنان باشد تا چنین روزگاری را هرگز تجربه نکنیم و درگیر آن گرداب تلخ احتمالی نشویم.
سایر اخبار این روزنامه
خوشحالی هواداران استقلال و پرسپولیس به خاطر حذف از آسیا! پای AFC روی گلوی سرخابی‌ها سید حامد مرندی آیا وزیر جوان همه را سر کار خواهد گذاشت؟ سرپرست مدیریت بحران تهران: تردیدی در وقوع زلزله ۷ ریشتری تهران نیست عملگرایی یا زدن ساز ناکوک آمریکایی‌ها؟ عیار اروپایی‌ها پشت میز مذاکره در دور بعدی درصورت شیوع موج ویروس اُمیکرون در کشور، آیا صنعت گردشگری زنده خواهد ماند؟ صف‌آرایی کرونا در برابر توریست‌ها دولت سیزدهم می‌تواند مردم را با خود همراه کند؟ مخاطرات یک جراحی بزرگ «ابتکار» حواشی مربوط به برگشت برخی محصولات صادراتی را بررسی کرد سَم سرِ سفره مردم محمدمخبر: آزادسازی ارز ترجیحی برای بخش دار و به هیچ وجه مطر ح نیست پوتین هشدار داد احتمال واکنش روسیه به غرب، بر مبنای نظر کارشناسان نظامی پاسخ حمید سوری، اپیدمیولوژیست امیکرون چقدر به ما نزدیک شده است؟ در آستانه آغاز دور هشتم مذاکرات برچیدن تحریم‌ها در وین «اولیانوف» از سخنان اخیر رئیس سازمان انرژی اتمی ایران استقبال کرد طالبان در ازای غذا و جای خواب از زندانیان پول می‌گیرد هشتگ شاهزاده کارتونی درباره بن سلمان داغ شد