روزنامه آفتاب یزد

فرصت طلبی عراق برای تصاحب سهم نفت ایران در بازار

آفتاب یزد- گروه سیاسی: نقطه‌ کانونی تحریم‌ها، فشار روی درآمدهای نفتی کشور است. حذف بخشی از نفت ایران از بازار اما می‌تواند موجب بالا رفتن بیش از حد قیمت نفت در بازار گردد و این مهم‌ترین ترمز اقدامات تحریمی است که اهمیتی حیاتی برای درآمد کشور دارد. به همین خاطر ایالات متحده سخت تلاش دارد با جایگزین کردن نفت ایران در بازار جلو افزایش قیمت بی‌رویه نفت را بگیرد. اسحاق جهانگیری در این باره می‌گوید : « اولین موضوعى که آمریکا شفاف اعلام کرد، توقف فروش نفت ایران بود. برخى از طرف‌هاى نفتى ما نیز برداشت خود را به صفر رساندند اما آمریکا به این فکر نکرد که نفت ما ویژگى ای دارد که به راحتى قابل حذف شدن از عرصه جهانى نیست.» این ویژگی‌های مرتبط با چگالی و ماهیت شیمیایی نفت کشور است که پالایشگاه‌های بسیاری از کشورهای خریدار با آن سازگار شده‌اند، در این بین اما علاوه بر عربستان که رقابت استراتژیک با کشور ما دارد، یک همسایه دیگر ایران، یعنی عراق نیز سعی دارد تا از نمد تحریم ایران برای خود کلاهی تهیه کند و اعلام کرده است که تولید نفت خود را افزایش می‌دهد. در واقع به زعم برخی کارشناسان تهدید عراق برای درآمد نفتی کشور مهم‌تر از عربستان تلقی می‌شود.
**
>نگرانی آمریکا از افزایش قیمت نفت
آمریکا اعلام کرده که دور دوم تحریم‌های خود علیه کشورمان را آغاز خواهد کرد. این کشور برای رسیدن به فشار سیاسی مدنظر خود ناچار است که تلاش خود را روی کاهش چشمگیر فروش نفت کشور متمرکز نماید. این فشارها اما با مقاومت برخی از خریداران نفت کشور مواجه شده و به همین دلیل برای 8 کشور در این زمینه معافیت نفتی در نظر گرفته شده است. در صورتی که نفت کشور در بازار نفت جبران نشود، تقریباً اکثر تحلیلگران نفتی اعلام کرده‌اند که این مسئله افزایش جدی قیمت را در پی خواهد داشت. افزایش هر دلار قیمت نفت می‌تواند رشد اقتصادی کشورهای توسعه یافته را تحت تاثیر قرار دهد و بهای تمام شده تولیدات را افزایش دهد. بلومبرگ در توییتی نوشته است که افزایش قیمت نفت در هر بشکه در صورت عدم جبران کسری بازار حداقل به 85 دلار خواهد رسید. قیمت نفت برای کشور نیز اهمیت بالای دارد. میزان درآمدهای نفتی پیش بینی شده در قانون بودجه سال 97، 101 هزار میلیارد تومان می‌باشد. تحقق این میزان درآمدهای نفتی مشروط بر این است که دولت بتواند روزانه دو میلیون و 410 هزار بشکه در روز با قیمت برآوردی 55 دلار به ارزش هر دلار 3854 تومان به فروش برساند. براساس این داده‌ها نرخ دلار 3854 تومان تعیین گردیده است، با توجه به آنکه در حال حاضر این قیمت در سامانه نیما قریب 9 هزار تومان قرار دارد، دولت در صورت عرضه ارز حاصل از فروش نفت چند برابر بیش از نرخ تعیین شده در بودجه درآمد دارد. هم‌اکنون بهای معاملات نفت برنت برای تحویل در ژانویه با شش سنت یا کمتر از یک درصد کاهش، در نرخ 72 دلار در هر بشکه بسته شد. این عدد با نرخ تعیین شده در بودجه سال 97 کشور که 55 دلار برای هر بشکه است، تفاوت قابل توجهی دارد. البته نرخ هر بشکه نفت بیش از اینها بود و با اعلام خبر معافیت 8 کشور نرخ هر بشکه نفت به پایین تر از میانگین قیمت 200 روزه سقوط کرد. آمریکا از این حقیقت مطلع است. بالا نرفتن قیمت نفت برای اقتصاد ایالات متحده اهمیت بالایی دارد، دونالد ترامپ رئیس جمهور این کشور پیش از این در اظهارنظری صریح گفت: «ما از کشورهای خاورمیانه حمایت می‌کنیم. آنها بدون ما زمان زیادی در امان نخواهند بود و با این حال همچنان قیمتهای نفت را بالا و بالاتر می‌برند! ما این را به خاطر خواهیم سپرد. اوپک باید قیمتهای نفت را اکنون پایین ببرد.» درخواست برای افزایش تولید و کاهش قیمت نفت در صدر خواسته‌های آمریکا قرار دارد. اوپک پیش از این در توافقی همه جانبه سهمیه نفت هر کشور را تعیین نمود. افزایش بیش از حد تولید علاوه بر نقض تعهد مذکور به معنای همراهی با خواست ایالات متحده مبنی بر کاهش قیمت در بازار است؛ کاهشی که همانگونه که به ضرر ایران است به ضرر دیگر تولیدکنندگان نفت نیز هست زیرا آورده ارزی کمتری نصیب آنها می‌شود، مگر آنکه بخواهند همراهی تاکتیکی با تحریم‌های نفتی علیه ایران انجام دهند.


**
>جنگ قیمت
برخی کارشناسان معتقدند با آغاز تحریم‌های نفتی علیه ایران به مانند دوره گذشته تحریم‌ها در دوره احمدی نژاد فروش نفت روزانه ایران به نصف کاهش خواهد یافت یعنی نهایتاً با آغاز تحریم‌ها ایران می‌تواند روزانه یک میلیون و 200 هزار بشکه نفت به فروش برساند. اما از سوی دیگر، با کاهش عرضه نفت ایران در سطح جهان و عدم همراهی اوپک با خواسته ترامپ مبنی بر افزایش عرضه نفت جهت جبران کاهش عرضه نفت ایران، قیمت هر بشکه نفت در سطح جهان افزایش خواهد یافت. افزایش قیمت به بیش از 80 دلار یا آنگونه که برخی کارشناسان می‌گویند نزدیک شدن نرخ نفت به 100 دلار می‌تواند کسری فروش نفت را در سبد بودجه کشور جبران نماید. بنابراین می‌توان پیش بینی کرد که با شرایط کنونی حاکم بر بازار نفت یعنی ادامه خرید نفت ایران توسط چین و هند به عنوان دو خریدار بزرگ نفت ایران، عدم همراهی اوپک با خواسته ترامپ مبنی بر افزایش عرضه نفت اوپک جهت جبران کاهش عرضه نفت ایران و روند افزایشی قیمت هر بشکه نفت خام و عبور آن از مرز 100 دلار تحریم‌های نفتی تاثیر آنچنانی بر درآمدهای نفتی پیش بینی شده در بودجه سال 97 نخواهند داشت، مگر آنکه یکی از شرایط فوق الذکر تغییر کند.
**
>عراق مهم‌ترین رقیب ایران
عربستان تاکنون هر چه در توان داشته علیه سهم ایران از بازار نفت اقدام کرده است، بر اساس اعلام مقامات نفتی کشور، مسئولان عربستانی به صورت مورد به مورد سراغ مشتری‌های بالقوه نفت ایران رفته و تخفیف‌های قابل توجه نفتی ارائه کرده اند تا آنان را ترغیب به کاهش سهم خرید از ایران نمایند. در این میان نفت عراق شباهت بسیار بیشتری از لحاظ ساختار به نفت ایران دارد، این شباهت به ویژه در میدان‌های مشترک به همسانی می‌رسد. برعکس تصور برخی، درآمد کشور عراق بسیار بیشتر از ما است، این کشور تنها از سال 2005 تاکنون قریب 700 میلیارد دلار نفت فروخته است، هر چند به دلیل جنگ داخلی و فساد گسترده و اختلافات داخلی روند بازسازی‌ها در این کشور بسیار کند بوده است.برای نمونه بصره به عنوان قلب صنعت نفت عراق، فاقد آب آشامیدنی و جریان برق پایدار است. البته کاهش قیمت نفت برای تمام تولیدکنندگان یک چالش محسوب می‌شود. عربستان سعودی به عنوان بزرگترین صادرکننده نفت دنیا و روسیه به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت دنیا از دیرباز وابستگی زیادی به درآمدهای صادرات نفت و گاز داشته‌اند. دولتمردان ریاض که در سال‌های 2015 تا 2017 میلادی به دلیل سقوط قیمت نفت با چالش مالی بزرگی روبه‌رو شده بودند، همچنان در حال بازگشت به شرایط عادی هستند. به همین خاطر قدرت مانور ریاض در این زمینه محدود است. قیمت هر بشکه نفت خام از بالای 100 دلار در تابستان سال 2014 میلادی به کمتر از 30 دلار در ژانویه سال 2016 میلادی سقوط کرد. شیوخ ریاض برای مقابله با این بحران و کسری بودجه پدید آمده، علاوه بر کاهش هزینه‌های اجتماعی دست به انتشار اوراق قرضه بین‌المللی زدند. پس از آنکه همه از کاهش نرخ نفت احساس خطر کردند با ایجاد اوپک پلاس و در چارچوب طرح فریز نفتی، قیمت نفت شروع به افزایش کرد. بدین ترتیب کسری بودجه عربستان تا حدود زیادی تامین شد، اما به دلیل ماهیت دوره‌ای قیمت نفت در بازار، با شروع مجدد رکود قیمت‌ها، شاهد ایجاد کسری بودجه در این کشور خواهیم بود. داستان عراق اما بسیار متفاوت است، علی‌رغم دوستی عمیق ایران با این کشور، دولت عراق بسیار زودتر از آنکه تحریم نفتی اعلام شود، اعلام کرد که با تبعیت از تحریم‌ها علیه ایران، ارسال نفت از میدان کرکوک به ایران را متوقف کرده است. اما این مسئله در برابر تلاش عراق برای تصاحب سهم نفت ایران ناچیز است. وزیر نفت جدید عراق در مراسم معارفه خود با منصفانه خواندن قیمت نفت گفت که کشورش ظرفیت تولید خود را افزایش خواهد داد. غضبان پس از اینکه در یک مراسم رسمی وزارت نفت را از جبار اللعیبی تحویل گرفت به خبرنگاران گفت: هرآنچه در توان داریم برای ثبات بازار نفت انجام خواهیم داد. بر اساس گزارش رویترز، عراق دومین تولیدکننده بزرگ اوپک پس از عربستان سعودی است و حدود 6/4 میلیون بشکه در روز نفت تولید می‌کند. عمده صادرات نفت عراق به آسیا انجام می‌گیرد یعنی جایی که مهمترین مشتریان سنتی ایران قرار دارند. این کشور قصد دارد ظرفیت تولید نفت خود از حدود 5 میلیون بشکه فعلی ( قریب دو برابر تولید ایران ) در روز به 7 میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۲۲ برساند. این سیاست عراق نتایج منفی برای کشور به همراه دارد.
**
>آیا عراق خواهد توانست
این پرسش که آیا عراق خواهد توانست در فرصتی کوتاه تولید نفت خود را افزایش دهد به سوال بزرگ تحلیلگران نفتی در این روزها بدل شده است. صادرات نفت عراق با عرضه بالاتر از پایانه‌های خلیج‌فارس و منطقه کردستان، طی ماه میلادی گذشته 167 هزار بشکه در روز افزایش یافت، اما افزایش بیش از یک میلیون بشکه مسئله‌ای متفاوتی است. سازمان فروش نفت دولتی عراق که سومو نام دارد اعلام کرد با وجود رشد صادرات، تولید نفت در4.36 میلیون بشکه در روز ثابت بود زیرا مصرف داخلی کاهش چشمگیری پیدا کرد. علی رغم ادعای مسئولان کشور عراق به کریستوفر الزنر، تحلیلگر شرکت "آی اچ اس مارکیت" در این باره می‌گوید: «عراق که دومین تولیدکننده بزرگ عضو اوپک است، در یک دهه آینده تنها قادر خواهد بود تولیدش را به ۵ میلیون بشکه در روز افزایش دهد.» دلیل عدم توانایی عراق برای افزایش قابل ملاحظه تولید، وضعیت سیاسی و اقتصادی این کشور است. عراق در حال حاضر با اعتراضات در جنوب این کشور روبه‌رو است که ناشی از مشکلات برخاسته از دسترسی به آب آشامیدنی، برق و نرخ بالای بیکاری است. اما خود صنعت نفت هم با مشکلات ویژه‌ای دست و پنجه نرم می‌کند که عمده آنها مربوط به پول است. سرمایه‌گذاری زیادی در استخراج نفت و در صادرات نفت عراق وجود دارد، بسیار بیشتر از ایران اما ارتباط میان میادین نفت و مخازن نگهداری نفت در جنوب و نقاط صادرات بوده که به محدودیت‌های ظرفیت منتهی شده است. کمبود خط لوله و کمبود برق در برخی از میادین از جمله چالش‌هایی بوده که عراق نیاز دارد برای تولید بیشتر نفت بر آنها غلبه کند. عراق 153 میلیارد بشکه ذخایر نفت تا سال گذشته داشته اما اوایل امسال، جبار اللعیبی، وزیر نفت اظهار کرد ذخایر واقعی ممکن است دو برابر این میزان باشند. اگر این برآورد درست باشد، عراق ثروتمندترین کشور نفتی جهان خواهد بود و بالاتر از ونزوئلا با بیش از 300میلیارد بشکه ذخایر و عربستان سعودی با قریب 270 میلیارد بشکه ذخایر قرار می‌گیرد. بر اساس گزارش اویل پرایس، با این حال توسعه این ذخایر مستلزم سرمایه زیاد و توسعه زیرساخت است که در حال حاضر یافتن و ساختن آن برای عراق دشوار است. با این همه شرایط کشور به گونه‌ای نیست که روی این گونه تحلیل‌ها حساب نماید، عراق نباید در چنین وضعیتی برخلاف پیمان‌های دوستی و مودت کشور عمل نماید.
لینک منبع خبر
سایر اخبار این روزنامه
لیست سیاه FATF چیست؟ لزوم تدبیر برای مقابله با تحریم‌ها‌ تحریم‌ها‌ و سازو کار مالی اروپا محبوب در جهان ناشناخته در ایران نه بزرگ کارشناسان به لایحه دولت برای رسانه‌ها جلسات معنادار شورای شهری‌ها با علی اوسط‌هاشمی روزگار سخت بیماران نباتی CFT رد شد قهر مجمع تشخیص مصلحت با عکاسان مردم باید احساس کنند مسئولان هم فشار اقتصادی را تحمل می‌کنند صفحه تتلو بسته شد ممنون اینستاگرام آرامش بازار احتیاط معامله گران فرصت طلبی عراق برای تصاحب سهم نفت ایران در بازار فرمانده کل سپاه خطاب به ترامپ: هرگز ایران را تهدید نکن